11 Temmuz 2024

CHP'ye en az güven duyulan konu dış politika

Reform Enstitüsü'nün yaptığı araştırmaya göre mülteciler sorununu CHP, AK Parti'den daya iyi yönetir diyenler çoğunlukta iken, dış politikayı AK Parti daha iyi yönetir diyenlerin oranı CHP daha iyi yönetir diyenlerden daha fazla. Burada çelişkili bir durum var. Mülteci sorununun temelinde AK Parti'nin hatalı dış politikası var. Üstelik bu sorunun çözümü mahir bir dış politikadan geçiyor

Reform Enstitüsü'nün "Üç ay sonra 31 Mart tablosu kalıcı mı?" araştırmasının sonuçları dış politika açısından ilginç bir veri sunuyor.

Ülkeyi CHP mi AK Parti mi daha iyi yönetir sorusu alt başlıklarla yöneltildiğinde, mülteciler, hukuk ve adalet gibi konularda katılımcılar açık ara CHP'nin daha iyi yöneteceğini belirtmişler. 

Özellikle mülteciler konusunda CHP'nin tam bir üstünlüğü var. Yüzde 50,5 CHP AK Parti'den daha iyi yönetir derken yüzde 28,3 AK Parti CHP'den daha iyi yönetir demiş.

Yanıt verenlerin yüzde 45,6'sı ekonomiyi CHP daha iyi yönetir derken, bu oran AK Parti için yüzde 33,1'de kalmış.

12 konudan dördünde; milli güvenlik, dış politika, altyapı ve ulaşım ile sağlıkta çoğunluk AK Parti'nin daha iyi yöneteceğini söylemiş. CHP 36,8 ile dış politikada en düşük puanı almış. Ak Parti Türkiye'yi dış politikada CHP'den daha iyi yönetir diyenlerin oranı 44,1. 

Sığınmacı sorunu dış potilika ile bağlantılı

Burada muazzam bir çelişki var. Türkiye'de mülteciler diye bir sorun varsa, onun kaynağında AK Parti'nin başta Suriye olmak üzere on yılı aşkın süredir izlediği hatalı dış politika var. Ve eğer mülteci sorunu çözülecekse, bunun yolu çok dikkatli, özenli, isabetli bir dış politika izlemekten geçiyor. 

Çünkü seçmenin "mülteci" sorununun çözümünden, 3,5 milyon Suriye'linin Türk toplumuna entegre edilmesini anladığını, "bunu yaparsa en iyi CHP yapar" dediğini hiç sanmıyorum. 

Genel anlamda çözümden kasıt, mültecilerin geri dönmesi. Hepsi değilse de mümkün olan azami miktarda Suriye'linin ülkelerine dönmelerinin yolu ise çok karmaşık bir süreçten geçiyor. Zaten bu çetrefil düğümü yaratan AK Parti'nin kendisi.

Bu düğümü çözebilmek için Şam'la diyaloğa geçerken, bir yandan Beşar Esad'ı onun terörist olarak gördüğü muhaliflerle uzlaşmaya ikna etmek; bunu yaparken, PKK'nın Suriye Kürtlerinden ayrışmasını sağlamak; PKK'yı zayıflatmak; bunun için bir yandan Washington'la masaya otururken, diğer yandan Rusya ve İran'ı kollamak, mültecilerin geri dönüşünü kolaylaştıracak maddi imkanlar için AB'yi de sürece dahil etmek gibi çoklu denklemler var. Bu çoklu denklemlerde farklı aktörlerin farklı çıkarlarını doğru okuyup bu aktörleri kendi pozisyonuna getirebilmek için doğru stratejileri belirleyebildiği ölçüde CHP mülteci sorununu çözme yolunda ilerleme kaydedebilir.

Öte yandan Suriye'yi bir yana bırakırsak, ideolojik gözlükle değil, sübjektif olarak bakan pek çok uzmanın, AK Parti'nin dış politika bilançosunu bu kadar zayıf gördüğü bir ortamda CHP'nin dış politikada güven vermemesini nasıl açıklamalı?

Örneğin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, dış politikada yapılan hataların net itirafı anlamına gelen meşhur u-dönüşlerinin, seçmen nezdinde "pragmatizm" şeklinde görülüp, olumsuz algı yaratmadığını varsayabilir miyiz? 

Bir boyut da şu ki, sığınmacılar hariç, dış politikadaki hatalar vatandaşın gündelik hayatına kısa vadede elle tutulur şekilde etki etmiyor; kendisini hemen hissettirmiyor. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın iç politikada kazanımlar elde etmek için bazen bilinçli olarak Avrupa ile çıkardığı krizler, Batılı liderlere kafa tutan lider imajı seçmenden puan topluyor. Ancak bu krizlerin, bu kafa tutmaların aslında dönüp dolaşıp Türk ekonomisine, Türkiye'nin dünyadaki itibarına verdiği "elle tutulamayan, gözle tam görülemeyen" dolaylı zararları fark edilmiyor.

Erdoğan'ın her Batılı liderlere orantısız çıkışları, aslında ülke olarak bizim daha yoksullaşmamızda dolaylı bir rol oynadı. Bir keresinde yazmıştım, her Batı'ya bağırışta, seçmenin cebine, bankadaki hesabının azaldığına dair bir sms gelse, dış politikadaki takdir oranları başaşağı giderdi.

Dış politikada turnusol kağıdı yok

Bir de tabii, dış politikada başarı algısı yaratmak, yada başarısızlığı perdelemek daha kolay. Siz ekonomi ne kadar iyi deseniz de sonuçta çarşı pazarda fiyatlar el yakınca; işin doğrusu ortaya çıkıyor. Dış politika için böyle bir turnusol kağıdı yok.

Öte yandan CHP'nin de "neyi iyi yapamadık, neyi daha iyi yapabiliriz" diye bir sorgulamaya girmesi gerekiyor.

Benim dün Reform Enstitüsü'nde yapılan sunum sonrası duyduğum en kritik yorum, sadece dış politika açısından değil genelde tüm konular açısından "öfkede beni temsil ettin" diyen seçmenin artık "çözümde de beni temsil et" dediği noktada olmamız.

Benzer şekilde bizim de basın olarak çıkarmamız gereken dersler var. İçerideki çok yoğun gündemden başımızı kaldırıp, dış dünyada olan biteni daha iyi takip edip, Türkiye üzerindeki olası etkileri daha fazla irdeleyip gündeme getirmemiz gerekiyor. 

Çuvaldızı kendime batırarak başlayayım. Belki de bu yazı yerine, NATO'nun 75. yılında Türkiye'nin İttifak'la ilişkileri irdeleyen bir yazı kaleme almalıydım.

Barçın Yinanç kimdir?

Barçın Yinanç, 1968 yılında doğdu, ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü'nü bitirdi. 1990'da stajyer olarak başladığı Milliyet Ankara Bürosu'nda 10 yılı aşkın bir süre diplomasi muhabirliği yaptı. Ardından televizyon haberciliğine geçerek önce TV8, sonra CNN Türk Ankara Bürosu'nda çalıştı.

Türkiye-ABD, Türkiye-AB ilişkilerinin yanı sıra Kafkaslar'dan Ortadoğu'ya, geniş bir coğrafyada Türk dış politikasıyla ilgili gelişmeleri takip etti. Çok sayıda yabancı hükümet yetkilisiyle söyleşiler yaptı, BM, NATO ve AB gibi uluslararası kuruluşların zirvelerini, perde arkası gelişmeleri yerinden haberleştirdi.

2004 yılında İstanbul'a yerleşti, CNN Türk ve Referans gazetesinin ardından İngilizce yayımlanan Hürriyet Daily News'da (HDN) çalışmaya başladı. Haber koordinatörü, yorum sayfası editörü olarak çeşitli görevler aldı; 2010'dan başlayarak on yıl boyunca gazetenin pazartesi söyleşilerini gerçekleştirdi. Bu süre boyunca dış politika analizlerini yazmaya devam etti.

Pek çok uluslararası düşünce kuruluşunun toplantılarına konuşmacı, kolaylaştırıcı olarak katılıyor, yabancı yayın organlarının yayınları için yorumlar yapıyor. AtlatmaHaber adlı podcast serisini hazırlayan Yinanç Diplomasi Muhabirleri Derneği, Uluslararası Kayak Kayan Gazeteciler Derneği (Ski Club of International Journalist) ve Dış Politikada Kadınlar platformunun üyesi.

Son yayını; Women, Peace and Security Agenda in Turkey and Women in Diplomacy: How to Integrate the WPS Agenda in Turkish Foreign Policy (Türkiye'de Kadın, Barış ve Güvenlik Ajandası-Diplomaside Kadın: Türk Dış Politikası'na Kadın, Barış ve Güvenlik Ajandası nasıl dahil edilir) başlığını taşıyor.

Aralık 2020'den itibaren T24'te yazan Barçın Yinanç, T24 ekranında da, her hafta Metin Kaan Kurtuluş'la birlikte "Dış Politika ile İçli Dışlı" adlı programı yapıyor.

Yazarın Diğer Yazıları

“Türk elçiyle Türkçe konuşmazsam başımı kessinler”

Reformcu kimliğiyle cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan Azeri Türkü Pezeşkiyan’ın göreve gelmesi, Türk-İran ilişkilerinde görece bir avantaj yaratabilse de bu avantajı büyütmemek gerekiyor. Zira her şeyden önce özellikle dış politikadaki kritik konularda ipler dini rehberin elinde. Pezeşkiyan Türk-İran rekabetinin arttığı bir dönemde göreve geliyor

Fidan, Türkiye'nin çarpık vize politikasına el attı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Türkiye'nin suistimale açık vize rejimine el attığı söyleniyor. Selefi Mevlüt Çavuşoğlu döneminde vize verilmesinde aracı kurumların devreye sokulması gevşek bir vize sistemi pratiğine neden oldu. Afganistan, Orta Asya ve Afrika'dan pek çok kişiye çok kolaylıkla vize verildi. Batı'ya geçmeden Türkiye'yi son durak olarak gören bu ekonomik göçmenlerin varlığı toplumdaki rahatsızlığı arttırıyor. Öte yandan vize gelirlerine dair şeffaflığın arttırılması için de Dışişleri Teşkilatı'nı Güçlendirme Vakfı'nın kurulduğu belirtiliyor. Ancak vize rejiminin sıkılaşması Afrika ülkelerini huzursuz etmeye başlamış

Avrupa kaybetti, Türkiye kazandı (mı?)

Avrupa’daki seçim sonuçlarının iktidarı sevindirmiş olması yüksek olasılık. Aşırı sağ güçlendikçe, Türkiye’ye insan hakları ve demokrasi alanında parmak sallamaya hakları olmayacak. Ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İslam dünyasının lideri, sözcüsü olma iddiası da güçlenecek.