24 Şubat 2024

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın "ÇED gerekli değildir" bolluğu!

Dördüncü Maden Grubu ile ilgili şirketlerin ÇED başvuruları için çoğunlukla "ÇED gerekli değildir" kararı verilmiş

Erzincan'ın İliç ilçesinde Anagold şirketine ait Çöpler Altın Madeni'nin bulunduğu alanda, 13 Şubat saat 13.00 sıralarında siyanürlü toprağın yığıldığı bölgede toprak kayması ve göçük meydana geldi.

Eski Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı, AKP İstanbul İBB Adayı Murat Kurum demiş ki "ÇED raporuyla toprak kaymasının ne ilgisi var?" İlgisi var… Hatta bakanlığın kendisi ifade etmiş.

9 işçinin siyanürlü toprak altında kaldığı Erzincan-İliç Anagold maden ocağının ikinci kez kapasite artırımıyla ilgili bakanlığın ÇED raporunda "Toprak kayması riski genellikle kayaların çok çatlaklı olduğu, sıvılaşmaya hazır yüzeysel topraklar, killer ve siltlerin bulunduğu yerlerde daha yüksektir. Çalışma alanı düşük miktarda yağış aldığından ve yüzeyde bitki örtüsü az masif kireçtaşı ve mermer kütleleri bulunduğundan heyelan potansiyeli taşımamaktadır" denilmiş.

Hayat, ÇED raporunu da yalanladı. Şimdilik gelecek zamana havale edilen bir planlama söz konusu. 20 milyon ton ağırlığındaki siyanürlü toprağı taşımak için yer aranıyor. Orman Bakanı İbrahim Yumaklı bilgisini verdi. Çöpler altın madeninde yağmur suyunu depolamak için 30 metre yüksekliğinde bir baraj inşa edilecek. Maden sahasının üst sahasında da başka bir baraj inşa edilecek. Daha sonra bu su, büyük borularla başka bir yere yönlendirilecek. Bu planlamanın ne zaman başlayacağı ne zaman biteceği belli değil. Tabii proje bitene kadar yağan/yağacak yağmurları görmezden gelirsek asayiş berkemal! Anogold'un 2023 raporuna göre şirket devlete 5,2 milyon dolar vergi ödenmiş. Çevre felaketinin yarattığı tahribatın devlete maliyetinin ne olacağı ise meçhul. Astarı yüzünden pahalıya gelebilir.

Merak ettim ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nün ÇED Duyurular bölümündeki şubat ayını inceledim. Dördüncü Maden Grubu ile ilgili, ki bu grupta altın, gümüş, kömür gibi madenler bulunuyor, şubat ayı verileri çarpıcı. Zira ÇED süreçleri devam eden başvurular dışında bu gruptaki başvuruların hemen hepsine valilikler "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş. İşte birkaç örnek:

Erzincan-Refahiye İncel Madencilik tarafından yapılması planlanan kömür ocağı için Valilik "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş.

Şırnak'ta Dıvın Madencilik'in kömür ocağı kapasite artırımı için Valilik, "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş.

Şırnak-Uludere Ürek Madencilik'in maden ocağı başvurusuna Valilik, "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş. Altın çıkarma işine Bergama'da başlayan Koza Altın'ın, ki şu an TMSF'de şirket, Erzurum -Karayazı'da planlanan "Patlatmalı Altın Madeni Açık Ocak İşletmesi" için Valilik yine "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş.

Ankara-Nallıhan'da Söğütsen firması tarafından yapılması planlanan manyezit maden ocağı için de Valilik "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş.

Adana-Feke'de İsmet Ölmez tarafından yapılması planlanan Kurşun-Çinko Ocağı projesi ile ilgili olarak Valilik "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı vermiş. Bakanlığın incelemeleri sonucu verilen ve "bol kepçe" gibi duran kararlar, ÇED süreçlerine ilişkin de kaygıları perçinliyor.

Diğer yandan, Anogold altın madeninde örgütlenmeye çalışan Bağımsız Maden İşçileri Sendikası'nın "Anagold Gözlem Raporu", Çevre Bakanlığı'nın "135 kez denetlendi" açıklamasına ilişkin "Denetlendi ama nasıl?" sorusuna neden olacak türden… Çünkü Anagold Türkiye Müdürü Cengiz Demirci'nin ifadesinde de yer alan maden bölgesinde dinamitin kullanılmasıyla ilgili Bağımsız Maden İşçileri Sendikası'nın gözlemleri şöyle:

Dinamit patlatılması liç yığının kaymasında etkili oldu iddiası

"Yıllardır liç yığma alanının 200 metre kadar yakınında dinamit patlatma işlemine devam edilmektedir. Bunun da liç yığma alanının kaymasındaki etkenlerden biri olduğu iddia edilmektedir. Benzer şekilde Çakmaktepe-Ardıçlık mevkiinde yapılan dinamit patlatma işlemleri de Kazım Karabekir ve Abdullahpaşa Mahallelerinde yaşayan çocuklar başta olmak üzere bütün İliç halkını yoğun şekilde etkilemektedir. Her gün saat 12:15'te yapılan patlatmalar deprem benzeri bir etki yaratmaktadır. Anagold'un 13 Şubat'tan sonra iptal edilen çevre izin ve lisansları arasında bu bölgeye yönelik lisansın yer almaması halkta şüphe uyandırmaktadır."

"Yaşam koyteyneri değil normal konteyner"

"13 Şubat ve sonrasında maden sahasında Anagold ve devlet yetkilileri tarafından işçilerin güvende olabileceği söylenen bir 'yaşam konteyneri' bulunduğu iddia edilmiştir. Ancak bölgede bu işlevi görebilecek nitelikte bir konteyner olmadığı, bahis konusu konteynırların işçilerin dinlenme sürelerinde çay-kahve içmek için kullandıkları, yaygın olarak kullanılan basit konteyner tiplerinden olduğu ve güvenlik açısından farklı bir özellik taşımadığı işçiler tarafından ifade edilmektedir."

"Taşeron firma işçilere siyanürlü toprağı taşıtmak istedi"

"17 Şubat 2024'te taşeron Çiftay işçileri siyanürlüğü toprağı kaldırıp taşımak üzere işbaşı yapmaya çağrılmıştır. Çiftay işçilerinin olağan durumda yaptığı iş dinamit patlatma sonra elde edilen cevherli toprak ve taşları ayrım yapılacak alana taşımaktır, hiçbir kimyasalla doğrudan temasları yoktur. İşçilerin önemli bir kısmı eğitim ve donanımı olmayan bu işi yapmaya zorlandıklarında itiraz etmiş, işi yapmaktan kaçınmıştır. Çiftay yönetimi buna karşı işçileri kendi iradeleriyle çalıştıklarına dair bir kağıt imzalayarak işbaşı yapmakla 3 ay ücretsiz izne çıkmak arasında bir seçime zorlamıştır. 18 Şubat gecesi itibariyle sahada 10-20 cm kaymalar ve göçük riski olduğu için arama-kurtarma dahil bütün çalışmalar durdurulmuştur. Bu durum, Çiftay işçilerinin çekincesini haklı çıkarmıştır. Anagold işçilerine ise 19 Şubat 2024 tarihi itibariyle 1 Nisan 2024 tarihine kadar idari izinli oldukları bildirilmiş."

Candan Yıldız kimdir?

Candan Yıldız, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi mezunu.

Gazeteciliğe HBB'de On'da On Haber program editörlüğü ile başladı.

Kanal D, TV 8, Birgün Gazetesi, CNNTürk, İMC TV, Halk TV'de muhabirlik, editörlük, ana haber editörlüğü ve haber program koordinatörlüğü yaptı.

Haber kanallarında çeşitli program formatları yarattı. Radyo ve Gazetecilik Ödülleri En İyi Program Ödülü/(1997), Çağdaş Gazeteciler Derneği En İyi Haber Program Ödülü/ (2002) ödülünü aldı.

Avustralya'da SBS Türkçe Radyo Haberler servisine haber yaptı.

"Öteki Sesler" isimli belgesel yaptı. "Dicle'nin Göz Yaşları" ile "Şiddete Karşı Anlatılar-Ayakta Kalma ve Dayanışma Deneyimleri" ortak çalışmalarda yazarlık yaptı.

T24'le birlikte internet gazeteciliğine adım attı.

 

Yazarın Diğer Yazıları

Mehmet Uçum çizgisi AKP için de bir sınav

Bakalım partiye emek harcayanları mı yoksa AKP'ye yön vermeye çalışan bürokratlar mı sondan bir önceki sözü söyleyecek