10 Haziran 2021

Demirören'in borcu: Karamehmet Ziraat'e borcunu ödeyemeyince Turkcell devlete geçmişti

Turkcell'in kurucusu Mehmet Emin Karamehmet Ziraat Bankası'ndan kullandığı 1.6 milyar dolar krediyi ödeyemeyince şirketin hisseleri Türkiye Varlık Fonu'na geçmişti. Bu işin sonunun oraya varması, Varlık Fonu'nun şirketleri arasına gazeteler ve televizyon kanallarının eklenmesi bence güçlü olasılık…

Resmi verilere inanacak olursak Türkiye'nin batık kredi diye bir sorunu yok. Bankacılık sisteminin batık oranı yüzde 3.69. Devede kulak. Üstelik bu oran pandemiye rağmen her geçen gün azalıyor. Bir ay önce yüzde 3.79'du, bugün yüzde 3.69. "Küçül de cebime gir" derler ya, öyle.

Ekonomi bu haldeyken, pandemide başta turizm ve yeme-içme sektörlerinden olmak üzere on binlerce şirket iflasın eşiğine gelmişken batık kredi oranı nasıl düşüyor?

Üç şekilde:

1) Eskiden 3 ay boyunca ödenmeyen krediler batık olarak tanımlanıyorken pandemide bu süre 6 aya uzatıldı.
2) Ödenmeyen krediler yeniden yapılandırılarak iki-üç yıl daha geri ödemesiz dönem tanındı.
3) Bazı krediler yapılandırılmadığı halde ödenmiyor ama bankalar göz yumuyor.

Demirören'in Doğan medya grubunu satın almak için Ziraat Bankası'ndan kullandığı 750 milyon dolar kredi bunlardan hangi gruba giriyor sizce? Ziraat Bankası ticari sır gerekçesiyle açıklamadığı için bilmiyoruz. Tahmin hakkımı kullanayım, bu kredi çok büyük olasılıkla, Ülker, Doğuş gibi şirketlerin milyarlarca dolarlık kredileri gibi yeniden yapılandırıldı. İki-üç yıl daha geri ödemesiz dönem tanındı.

Demirören krediyi zaten iki yıl geri ödemesiz dönemle almıştı. İki-üç yıl daha ödeme yapmayacak. Peki sonra? Demirören bu krediyi geri ödeyebilecek mi? Dürüst olalım, zor. Aydın Doğan'ın yönetimindeyken kâr eden medya şirketleri Demirören'de zarar etmeye başladı. Mesela Hürriyet 2021'in ilk çeyreğinde 13 milyon TL zarar etti. 2020'nin genelinde de 82 milyon TL zarar etmişti.

Hürriyet neden zarar ediyor? Çünkü tirajı çok düştü. Çok değil, dört-beş yıl önce 400-500 bin satan gazetenin 40 bine indiği söyleniyor. Bu kadar az satan bir yayının reklam gelirlerinin azalmasında şaşıracak bir şey yok.

AKP'li Bülent Turan önceki gün, "Kamu bankalarının tüm kredileri teminat alınarak, gerekli tedbirler alınarak yapılmıştır" dedi. İyi de, Demirören'in 750 milyon dolar için ipotek ettirdiği Kemer Country'deki golf sahası o kadar etmiyor. İpotekten kısa süre sonra bu arazi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eliyle imara açıldı; ortalama 200 metrekare büyüklüğünde 306 adet konut yapılması sağlandı. Cumhuriyet'in haberine göre bölge sakinleri bakanlığın kararına karşı çok sayıda dava açtı. 2019 yılında açılan davada mahkeme, planın iptal edilmesine karar verdi. Bakanlık planda bazı düzenlemeler yaparak tekrar askıya çıkardı. Bölge sakinleri bu plana karşı da dava açtı. Demirören'in bu araziye 306 villa kondurma hayali yalan olmuş gibi görünüyor.

Ayrıca yapsa bile satması imkansız çünkü konut sektörü krizde; satışlar bıçakla kesilmiş gibi durdu. Sektörde yaprak kımıldamıyor. Piyasanın canlanması için kamu bankalarının geçen yaz olduğu gibi Hükümet'in talimatıyla kredi faizini indirmesi, enflasyonun da altına çekmesi lazım. Heyhat bu da kolay değil zira kamu bankaları kredi faizini indirince cari açık patlıyor, dolar alıp başını gidiyor...

Demirören'in 750 milyon dolarlık Ziraat Bankası kredisi, bankacılık sektörünün geri ödenmeyen ama yeniden yapılandırıldığı için batıklar arasında da görünmeyen kredilerinden sadece biri. Bu krediler şu anda halının altına süpürülüyor. Bir gün batık oldukları gerçeği kabul edilecek. Batıklar bankaların sermayelerini erittiği için yeni sermaye gerekecek.

Ziraat Bankası eski Genel Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Şenol Babuşçu'ya göre önümüzdeki iki yıl içinde batık krediler için bankacılık sektörüne en az 200 milyar TL özkaynak takviyesi gerekiyor.

Bankacılık sektörünün verdiği kredilerin yaklaşık yarısı kamu bankalarına ait. Buna bakıp 200 milyar TL sermaye ihtiyacının üç aşağı beş yukarı 100 milyar TL'sinin Hazine tarafından karşılanacağını söyleyebiliriz.

Devlette böyle bir para var mı? Yok. Çare? Rakının, sigaranın, otonun vergisi bir-iki puan daha artırılacak. Yani Demirören'in Hürriyet'i, Kanal D'yi, Star TV'yi satın almak için kullandığı para milletin cebinden çıkacak.

Peki bu şirketler Demirören'de mi kalacak? Turkcell'in kurucusu Mehmet Emin Karamehmet Ziraat Bankası'ndan kullandığı 1.6 milyar dolar krediyi ödeyemeyince şirketin hisseleri Türkiye Varlık Fonu'na geçmişti. Bu işin sonunun oraya varması, Varlık Fonu'nun şirketleri arasına gazeteler ve televizyon kanallarının eklenmesi bence güçlü olasılık…

Yazarın Diğer Yazıları

Biden-Erdoğan görüşmesi doları 8.40 TL'nin altına çekti; piyasa hayal mi görüyor?

Aç tavuk kendini darı ambarında sanırmış diyeceğim ama diplomasi koridorlarına uzağım, belki de taraflar, detaylarını henüz bilmediğimiz bir anlaşmaya yakındır gerçekten de

Soylu ne demek istedi? Ekonomi Temmuz'da "atağa" kalkarsa dolar ne olur?

Soylu "Temmuz'da atağa kalkmaktan" söz ederken gerçekten düşük faizi ve kredilere dayalı hormonlu büyümeyi mi kastediyor, iktidarın gündeminde bir erken seçim planı mı var, henüz bilmiyoruz

Cumhurbaşkanı Erdoğan faiz konusunda ne kadar samimi?

İnsan bu tabloya bakınca ister istemez, "Acaba yoğun faiz karşıtlığındaki asıl niyet bir günah keçisi yaratıp ekonomideki tüm günahları onun sırtına yüklemek mi" diye düşünüyor