Gündem
Deutsche Welle

Türkiye'de 200 binden fazla URL'ye erişim engeli

Free Web Turkey 2023 İnternet Sansürü Raporu'na göre 2023 yılında 219 bin 59 URL'ye erişim engeli getirildi

12 Temmuz 2024 18:11

Free Web Turkey 2023 İnternet Sansürü Raporu'na göre 2023 yılında 219 bin 59 URL'ye erişim engeli getirildi. Engellenen haber sayısı 14 bin 680 olurken en çok yolsuzluk ve usulsüzlük konulu haberler engellendi. Bu konudaki haberlerde suçla adı anılanlar ise kamu görevlileri ile Adalet ve Kalkınma Partisi'ne (AKP) yakın kişiler oldu.

Free Web Turkey Proje Koordinatörü Ali Safa Korkut'un hazırladığı rapora göre geçen yıl 197 bin 907'si alan adı, 14 bin 680'i haber, 5 bin 641'i sosyal medya paylaşımı, 743'ü sosyal medya hesabı ve 38'i de işletmelerin Google'da kayıtlı konumlarına yapılan yorumlar olmak üzere toplam 219 bin 59 URL için erişim engeli kararı verildi.

Ayrıca 33 Google arama motoru sonucu, 9 mobil uygulama, 5 Google Drive dosyası, 2 mail adresi ve 1 Google dokümanına erişim engeli getirildi.

Raporda engellenen dijital materyallere dair tüm istatistiklerin yanı sıra öne çıkan erişim engeli kararları, yanlışlıkla erişim engeli kararı verilen haberler, 6 Şubat depremleri esnasında sosyal medyaya uygulanan sansür, gazetecilerin tutuklanmasına gerekçe gösterilip de erişim engeli getirilen haberler ve Anayasa Mahkemesi'nin erişim engeline olanak sağlayan yasalarla ilgili verdiği son kararlar da yer alıyor.

En çok yolsuzluk ve usulsüzlük konulu haberler engellendi

Engellenen haberlerin konularına göre dağılımına bakıldığında ilk sırada yolsuzluk ve usulsüzlük (5 bin 881 haber) yer alırken onu kadın ve çocuklara karşı işlenen suçlar (2 bin 256 haber) ile örgütsel suçlar (1.733 haber) izledi.

Yolsuzluk ve usulsüzlük konulu olup da erişim engeli getirilen haberlerde söz konusu suçu işlediği iddia edilen kişiler ise kamu görevlileri (3 bin 192 haber), AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar (1133 haber) ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ailesi (646 haber) olarak gösterildi.

Kadın ve çocuklara karşı işlenen suçları konu edinen 2 bin 256 haberde ise faillerin kamu görevlileri (693 haber), iş insanları (244 haber), siyasi parti temsilcileri (219 haber), tarikat ve cemaatler (157 haber), kamu kurumları (125 haber), AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar (13 haber) ve şirketler (4 haber) olduğu öne sürüldü.

Kamu görevlileri ile AKP'ye yakın kişilerin suça karıştığı iddia edilen haberler engellendi
Genel itibarıyla engellenen 14 bin 680 haberin kimler hakkında olduğuna bakıldığında ise ilk beş kamu görevlileri (5 bin 150 haber), sivil yurttaşlar (2 bin 580 haber), AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar (2 bin 575 haber), şirketler (1151 haber ) ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesi (854 haber) şeklinde sıralandı.

Kamu görevlileriyle ilgili engellenen haberlerin konularında yolsuzluk ve usulsüzlük (3 bin 192 haber) ile kadın ve çocuklara karşı işlenen suçlar (693 haber) öne çıktı. AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar hakkındaki haberlerin konuları arasında ise ilk sırada 1133 haberle yine yolsuzluk ve usulsüzlük yer aldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesiyle ilgili olup da engellenen 854 haberin 646'sında da yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları yer alıyordu.

Tarikatlar hakkındaki istismar ve yolsuzluk iddialı haberlere erişim engeli

Tarikat/cemaatlerin adının karıştığı 221 haber, 11 farklı kararla erişime engellenirken bu haberlerin konusu kadın ve çocuklara karşı işlenen suçlar (157 haber), yolsuzluk ve usulsüzlük (60 haber) ve din sömürüsü (4 haber) oldu.

Sosyal medya paylaşımları da bu sayıya dahil edildiğinde 2023'te tarikat/cemaatlerin adının karıştığı toplam 301 URL'nin erişime engellendiği tespit edildi.

En çok haber engelleyen merci, 819 haberle İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliği olurken ilk 10'da İstanbul'dan sekiz sulh ceza hakimliği yer aldı.

Kişilik hakları ihlali gerekçe olarak sunuldu

Engellenen haberlerin engellenme gerekçelerine bakıldığında ise ilk sırada 14 bin 332 haberin engellenmesine gerekçe gösterilmesi itibarıyla kişilik hakları ihlali yer aldı.

Bu haberlerin öznelerine bakıldığında ise ilk beş, 5 bin 150 haberle kamu görevlileri, 2 bin 580 haberle yurttaşlar, 2 bin 575 haberle AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar, bin 147 haberle şirketler ve 854 haberle Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ailesi şeklinde sıralandı.

2023'te 197 bin 907 URL ile en fazla erişim engeli, alan adlarına uygulandı. Bu sayıya 173 kararla ulaşılırken 2022'de olduğu gibi 2023'te de hükümete yakın olmayan internet gazetelerine uygulanan erişim engelleri ön plana çıktı.

Zira geçen yıl haber sitelerine ait 30 alan adı, 29 farklı kararla erişime engellenirken bazı yayıncıların alan adları birden fazla kez engellendi.

Örneğin Kızıl Bayrak gazetesine ait beş, Etkin Haber Ajansı'na (ETHA) ait dört, Komün Dergi'ye ait üç, Gazete Patika'ya ait üç, Özgür Gelecek'e ait üç, Deutsche Welle (DW) Türkçe'ye ait iki ve Yeni Demokrasi Gazetesi'ne ait iki farklı alan adı mahkeme kararları sonucunda erişime engellendi.

Voice of America (VOA) Türkçe, Alınteri, Yeni Demokrat Gençlik, Yeni Yaşam ve Avrupa Demokrat gazeteleri ile 100Süzler platformuna da bir kez erişim engeli getirildi. Jinnews ise Türk Telekom tarafından kendi müşterilerine engellenirken Sözcü Gazetesi'nin sozcu.com.tr şeklindeki alan adı da 14 Mayıs'ta Milli Eğitim Bakanlığı tarafından devlet okullarında erişime engellendi.

Bu gazetelerin 24'ü milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle engellenirken VOA ve DW'ye ait üç alan adı RTÜK'ün talebi üzerine, lisanssız yayın yaptığı gerekçesiyle engellendi.

İl jandarma komutanlıkları listeyi domine etti

Alan adı kategorisinde en çok URL engelleyen mercilerin dağılımına bakıldığında ilk 10'da hiçbir sulh ceza hakimliği yer almazken il jandarma komutanlıkları listeyi domine etti.

Birinci sırada, engellediği 160 bin 274 alan adı ile Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü yer alırken onu sırasıyla Ankara, Gaziantep, Denizli ve Aydın il jandarma komutanlıkları takip etti.

İl jandarma komutanlıkları ve Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından engellenen tüm alan adları, 5651 sayılı kanunun 8'inci maddesinde belirtilen "yasa dışı bahis, dolandırıcılık, müstehcen görüntüler, borsa manipülasyonu, terör örgütü propagandası, terörün finansmanına katkı" vb. suçları işleyerek çıkar elde etmeyi amaçladıkları iddiasıyla engellendi.

Sosyal medya paylaşımlarına da engel

2023 yılında erişim engeli getirilen sosyal medya paylaşımı sayısı ise 5 bin 641 oldu.

Bu sayıya 135 farklı mahkeme kararıyla ulaşılırken erişim engeli getirilen paylaşımlar konularına göre ele alındığında ilk sırada 2 bin 948 paylaşımla yolsuzluk ve usulsüzlük yer aldı. Bu, 2023'te erişim engeli getirilen sosyal medya paylaşımlarının yarısından fazlasına tekabül ediyor.

Yolsuzluk ve usulsüzlük konulu sosyal medya paylaşımlarının ardından ise kadın ve çocuklara karşı işlenen suçlarla ilgili sosyal medya paylaşımları geldi. 2023'te bu konudaki bin 607 haber, 35 farklı kararla erişime engellendi.

AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar burada da zirvede

AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar, erişim engeli getirilen 5 bin 641 sosyal medya paylaşımının 2 bin 91'inin öznesi olurken bu sayıya 20 farklı kararla ulaşıldı.

Bu paylaşımların konuları incelendiğinde de ilk sırada yolsuzluk ve usulsüzlük yer aldı. 2023'te öznesinin AKP'ye yakın kişi ve organizasyonlar olduğu yolsuzluk ve usulsüzlük konulu bin 672 sosyal medya paylaşımına erişim engellendi.

Sidar Demiroğlu detayı

Rüşvet karşılığı erişim engeli kararı verdiği suçlamasıyla soruşturma geçiren ve görevden alınan Sidar Demiroğlu'nun hakimlik yaptığı İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği, en çok sosyal medya paylaşımı engelleyen merci oldu.

Bin 796 sosyal medya paylaşımı için erişim engeli emri veren hakimlik, bu sayıya 21 kararla ulaşırken bunların 20'sinde Demiroğlu'nun imzası yer aldı.

2023'te erişim engeli getirilen sosyal medya hesabı sayısı ise 743 oldu.

Google yorumları da engellendi mail adresleri de

2023 yılında, alan adları, haberler, sosyal medya paylaşımları ve sosyal medya hesaplarının yanı sıra işletmelerin Google'da kayıtlı olan ve konum bilgilerinin de yer aldığı profillerine yapılan yorumlara dahi erişim engeli getirildi.

Erişime engellenen 38 yorumun tamamı, söz konusu gerçek ve/veya tüzel kişiler hakkındaki şikayetlerden, olumsuz tecrübelerden oluştu.

2023'te mail adresleri hakkında da erişim engeli kararları verildi. Mail adreslerinin erişime engellenmesi teknik olarak mümkün değil ancak erişim engeli taleplerini değerlendiren hakimler mail adresleri için erişim engeli emri verdi. Bunlardan [email protected] hakkındaki erişim engeli kararı 10 Şubat 2023'te Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilirken [email protected] hakkındaki karar ise 22 Ağustos 2023'te Gaziosmanpaşa 1. Sulh Ceza Hakimliği tarafından verildi.

Haber, değiştirilmeden kaynağından otomatik olarak eklenmiştirDeutsche Welle