Gündem

EYT nedir, ne zaman çıkacak, kimleri kapsıyor? Emeklilikte Yaşa Takılanlar'la ilgili son gelişmeler

EYT'liler seslerini duyurmak için Maltepe'de buluşmuştu

17 Mayıs 2022 10:30

Yaklaşık 5 milyon kişinin emekliliğini etkileyecek EYT(Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasası için bekleyiş devam ediyor. Çalışmaları süren EYT düzenlemesi, 5 adımlı rota ile ortaya çıkıyor. Peki Emeklilikte Yaşa Takılanlar EYT nedir, ne zaman çıkacak ve kimleri kapsıyor? İşte 2022 EYT ile ilgili son gelişmeler:

EYT son durum nedir?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin konuyla ilgili, “3600 ek gösterge meselesini çözümünü bu ayın sonu itibarıyla tamamlamış olacağız. Bitti zaten, son düzenlemeleri yapacağız. Sözleşmeli personel meselesi EYT meselesi var. Bunların hepsi, dosya dosya hepsi önümüzde” açıklamasını yapmıştı.

EYT'liler seslerini duyurmak için Maltepe'de buluşmuştu

Prim gün sayısını doldurup, yaşı doldurmayı bekleyen Emeklilikte Yaşa Takılanlar, 15 Mayıs Pazar günü saat 12.00'da Maltepe Etkinlik Alanı’nda miting için buluşmuştu. Kalabalık burada "EYT sandıkta hesap soracak" sloganı attı.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanı Gönül Boran twitter hesabından yaptığı paylaşımda "Emeğinin karşılığı olanla hep yetinen; hak ettiğinden bir kuruş fazlasında gözü olmayanlarla, hak meydanında bir aradayız. Yorgunuz ama gururluyuz. Emeğimizin hakkı kutsalımızdır. Bu hak için Maltepe'de tek yürek olduk." ifadelerini kullanmıştı.

Miting alanına katılan bir başka isim ise CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut oldu. Barut sosyal medyadan "Emek ve alınterinin değeri için, hakları gaspedilen milyonlar için, EYT'liler haklarını alana kadar biz de meydanlardayız. Bugün İstanbul Maltepe'de, yarın her yerde olacağız" mesajını yayımlamıştı.

EYT kimleri kapsıyor?

8 Eylül 1999’da yürürlüğe giren 4447 sayılı yasa ile emekli olmak için aranan sigortalılık süresi (erkek için 25, kadın için 20 yıl) ve prim ödeme (5000 gün) şartlarının yanına, bir de yaş şartı (kadın için 58, erkek için 60 yaş) getirildi. 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanların yeni şartlara entegrasyonu da sigortalılık süresine göre kademeli olarak sağlandı. Sonuç olarak, emekli olmak için üç şartın (sigortalılık süresi, prim ödeme ve yaş şartının) birlikte sağlanması aranmaya başladı.

EYT düzenlemesi için 5 adımlı çözüm rotası

Emeklilik için yıl ve prim şartını tamamlayıp yaş bekleyen vatandaşlar için yapılacak çalışmalar 5 adımda sonuçlanacak. Öncelikle kapsam belirlenip hak sahipleri tespit edilecek.

Kapsamın tespit edilmesi

Öncelikle kimlerin hak sahibi olacağı, ya da olduğunun tespiti yapılacak. Böylece yasa çıkar çıkmaz hemen emeklilik hakkı kazanacakların sayısı da ortaya çıkacak.

Ancak genel çerçeveye bakıldığında EYT'li grubu 8 Eylül 1999 öncesinde ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlamış, yıl ve prim şartını tamamlamasına rağmen yaş şartı getirildiği için emekli olamamış sigortalılar oluşturuyor.

Bu tarihten önce sigortalı olanlar için yaş dışında erkeklerde 25 kadınlarda ise 20 yıl sigortalılık süresi şartı var. Bu şarta bakıldığında 8 Eylül 1999 tarihi itibariyle kadınlar için 20 yıllık süre 2019 yılının 9 Eylül tarihinde dolmuş durumda.

Erkekler için ise 2022 yılına göre 1997 yılı ve öncesinde sigortalı olanlar için 25 yıl tamamlanmış durumda. Ancak bu tarihten önce Emekli Sandığı'na girmiş ya da Bağ-Kur'lu olmuş EYT'liler de mevcut. Bütün bunlar ayrı ayrı değerlendirilerek kapsamlı bir çalışma yapılacak. Böylece yasanın da bir çerçevesi ortaya çıkacak.

Emeklilik şartlarının belirlenmesi

Bu noktada kimin hangi şartlarda emeklilik hakkı kazanacağı önem kazanıyor. Yani primini ve yılını dolduranların başka şarta bakılmaksızın emekli edilmeleri şeklinde bir öneri bulunurken burada farklı kurumlarda çalışmış (memur, esnaf, Bağ-kur Emekli Sandığı gibi) kişilerin hangi statüde emekli olacaklarının da tespiti gerekiyor. Burada belli bir yaşın üstünde olanlara emeklilik verilmesi gibi bir formül de konuşulurken, kademeli olarak emeklilik hakkının verilmesi de söz konusu olabilecek.

Mali boyutunun tespiti ve kaynak bulunması

Kaç kişinin emekli olabileceği ve kaç lira maaş alacağı hesaplanarak konunun mali boyutu da ortaya çıkartılacak.

Uygulama usulünün belirlenmesi

Bu aşamada hak sahiplerinin belirlenmesi, onların emeklilik işlemlerinin usül ve esaslarının tespit edilmesi önem kazanıyor. Örneğin:

- 9 Eylül öncesinde sigortalı olmuş ancak şimdi memur olarak çalışan birisi yasa çıktıktan sonra hangi kurumdan emekli olacak?

- Bu kişi memurluğa devam etmek istiyorsa EYT'li diye resen emekli mi edilecek?

Bu tür karmaşık soruların cevaplanarak adaletli bir sistem gelmesi gerekiyor.  

Yasalaşma aşaması

Bütün çalışmalar tamamlandıktan sonra uygulamanın başlayabilmesi için yasal çalışmanın da yapılması gerekiyor. Bunun için de bir taslak metnin oluşturulması ve bunun TBMM gündemine gelmesi gerekiyor. Düzenlemenin Meclis'ten geçmesi durumunda ise son kararı, Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan verecek.