Gündem

Demokrasiye 'yüzde 10' barajı

16 Temmuz 2010 03:00

T24 - Avrupa Konseyi'ne üye olupta yüzde 10 seçim barajı uygulayan Türkiye dışında başka bir ülke olmadığını belirten Rıza Türmen, Cumhurbaşkanı Gül'ün, 3 Ekim 2007 tarihinde Avrupa konseyi Parlamenterler Asamblesi'nde sarf ettiği, "(Türkiye’de) siyasal istikrar sağlandığına göre, % 10 barajı yeniden ele alınabilir" sözlerini hatırlatıyor. Türmen, CHP'nin seçim barajının yüzde 7'ye çekilmesi önerisinin de, "siyasal partilerin demokrasiye bağlılıklarının göstergesi olacağını" söylüyor.


Eski AİHM yargıcı Rıza Türmen'in "Demokrasiye baraj" başlığı ile (16 Temmuz 2010) Milliyet'te yayımlanan yazısı şöyle:


Demokrasiye baraj


Demokrasi kurallarına uygun bir seçim için, seçimin dürüst yapılması yeterli değil. Aynı zamanda seçmenin iradesinin yasama organına yansıması gerekir. Bunu sağlayacak olan seçim sistemi.
Türkiye’de seçimleri düzenleyen 2839 sayılı yasada 1987’de yapılan bir değişiklikle, siyasal partilerin TBMM’de temsil edilmeleri %10’un üstünde oy almaları koşuluna bağlandı.
Avrupa Konseyi’ne üye 47 devlet arasında Türkiye dışında % 10 baraj uygulayan başka bir devlet yok. En yakin Lichtenstein % 8 baraj uyguluyor. Ondan sonra % 7 ile Rusya ve Gürcistan geliyor. Üye devletlerin üçte birinde baraj %5. 13 devlette baraj % 5’in altında. 7 devlette ise hiç baraj yok.
Türkiye’de % 10 baraj, gerçek seçmen iradesinin Meclis’e yansımaması sonucunu doğuruyor. 2002 seçimlerinde AKP, oyların % 34’ünü alarak TBMM’de % 66’lık bir çoğunluğa sahip oldu (363 milletvekili). CHP %19 oyla Meclis’te % 33 oranında temsil edildi (178 milletvekili). DYP, MHP, Genç Parti, DEHAP barajı geçemediler.
2002 seçimlerinde Meclis’e yansımayan oyların oranı %45. Neredeyse verilen her iki oydan biri boşa gitmiş.
2007 seçimlerinde, AKP oyların %46.5’ini alarak Meclis’te % 62’lik bir çoğunluk elde etti (341 milletvekili). CHP %21 oyla, % 20 oranında temsil edildi (112 milletvekili). MHP % 14 oy oranıyla, % 13’lük bir temsil sağladı (71 milletvekili).
Bu tablonun da gösterdiği gibi, her iki secimde de AKP oyların çoğunluğunu almamasına karşın Meclis’te çoğunluğa sahip oldu. Başka bir deyişle, AKP her iki seçimde de ülkeyi tek başına yönetme yetkisini halktan değil, seçim sisteminden aldı.
2007 seçimlerinde, siyasal partiler % 10 barajını aşabilmek için başka yollara başvurdular. DSP, CHP’nin listesinden seçime girdi. Seçimden sonra CHP’den ayrıldı. DTP’liler bağımsız olarak seçildiler. Seçildikten sonra DTP’ye girdiler. % 10 barajı, siyasal partileri yasanın boşluklarından yararlanarak dolambaçlı yollara başvurmak zorunda bırakıyor.
Öte yandan, Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesi’nin 2007 yılında aldığı bir kararda, seçim barajlarının %3’ten yüksek olmaması öngörülüyor.
Parlamenter Asamble Türkiye’ye ilişkin olarak 2004 yılında aldığı kararda, % 10 barajının aşırı derecede yüksek olduğu ve aşağı indirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Cumhurbaşkanı Sn. Abdullah Gül 3.10.2007’de Parlamenter Asamble’de yaptığı konuşmadan sonra bir soruya şu yanıtı veriyor: “(Türkiye’de) siyasal istikrar sağlandığına göre, % 10 barajı yeniden ele alınabilir.”
AİHM Büyük Dairesi % 10 barajı ile ilgili Yumak ve Sadak/Türkiye (8.7.2008) kararında, % 10 barajın aşırı yüksek olduğunu, siyasal partileri seçimlerin saydamlığı ile bağdaşmayan yöntemlere başvurmak zorunda bıraktığını, barajın düşürülmesi gerektiğini belirtiyor.
CHP’nin, secim barajının % 7’ye düşürülmesi önerisi, daha demokratik bir temsilin gerçekleşmesi için bir umut kapısı açtı. Barajın çoğu Avrupa ülkesinde olduğu gibi neden % 5 olmasının önerilmediği tartışılabilir ve bu husus düzeltilebilir.
Ancak önümüzdeki seçimlerin % 7 ya da 5 barajla yapılmasının önündeki en önemli engel, seçim yasalarındaki değişikliklerin, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulanmayacağını öngören Anayasa’nın 67 maddesi.
Yasada yapılacak değişikliğin bir yıllık süreye yetişmeyeceği göz önünde tutulursa, bu engeli ortadan kaldırmak için Anayasa’ya bir geçici madde eklemek gerekecek. Bunun için Meclis’te partiler arası bir uzlaşı sağlanması zorunlu.
Anayasa değişiklikleri paketinin amacı, Türkiye’de demokrasiyi daha ileri götürmek olsaydı bu konu paketin içinde yer alır ve sorun çözümlenirdi. Bu yapılmadı. Şimdi CHP’nin seçim barajını aşağı çekme önerisi, siyasal partilerin demokrasiye bağlılıklarının göstergesi olacak.


ETİKETLER

haber