İBB davasında 26. gün | Mahkeme başkanı, Mehmet Pehlivan'ın savunmasını böldü, İmamoğlu tepki gösterdi: Hakikat asla kaybolmaz, biz de hakikate sığınıyoruz!

Rica etsem görseli açabilir miyiz? Çok az yaklaştırabilir misin? Biraz aşağı. İddianameden misal, çok az aşağıya kadar. Evet. İddianameyi yazanlar, iddianamede neye dayandıklarını yazıyorlar: Soruşturma kapsamında elde olunan, başta etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanan mensupların beyanları. Yani itirafa dayandığı gizli bir subjektif söylem değil, iddianameyi yazanların bizzat kendilerinin itirafıdır. Orta Çağ'da itiraf; sanığın ruhundan çıkarıldığı ileri sürülen sözde gerçeğin, iktidarın kurduğu anlatıyla uyumlu hale getirilmesi işlemidir. Öyle ki itiraf elde edebilmek için işkence bile yasal hale getirilmişti. Çünkü işkenceyi, sanığın içinde saklı olduğu varsayılan o sözlü hakikati söküp çıkarmak olarak görmüşler. Bu yüzden itirafa, hukuk tarihinin en soğuk ve en dehşet verici metaforu olan "derinlerin kraliçesi" denmiştir. Engizitör, yani kilise yargıcı; sanığın direncini kırıp itiraf almak için yalnızca bedensel acıya dayalı işkence yapmaz. Aynı zamanda belirsizliği de işkenceye çevirir. Sanık veya şüpheli; suçlamanın ne olduğunu bilmeden, kim tarafından suçlandığını bilmeden aylarca zifiri karanlık hücrede bekletilir. Sanık itiraf edene kadar işkence devam ederdi; çünkü itiraf kilisenin hakikatiydi, iktidarının dayattığı hakikatti. Şimdi bu kadar bilgiyle bile önümüzdeki dosyanın engizisyonun mirası olduğunu yok sayabilir miyiz? Tutuklamanın itirafçı yapmak amacıyla kullanıldığını inkar edebilir miyiz? Engizisyonda savunma avukatları, müvekkillerini savunmak yerine onları itirafa ikna etmeye zorlanır, aksi halde avukatlar da sapkınlığın savunucusu olarak ilan edilebilirlerdi. İddianamede, hakkımda müvekkil lehine en iyi savunmayı yapmak bir suçlama olarak sunulmuştur. Bugünkü savcılık uygulamasını 800 yıl önceki engizitörden nasıl ayırabiliriz? Bir yerde savunma yoksa, savunma değersize, orada hüküm peşindir. Hüküm peşinse yargılama bürokratik bir formalitedir. O halde geriye kalan tek şey; sanığın kendi ağzından çıkacak itirafı hükmü tescil ettirmektir.

"Hatanı itiraf edersen belki merhamet bulabilirsin"

Meşhur engizitör Bernard Gui, sorgu tekniklerini anlatan ve diğer engizitörlere yardımcı olmak üzere 'Practica' isimli bir kitap yazar. Kitaptan bir alıntı okuyacağım. Engizitör şöyle diyor kitabında: Birisi sapkın olmadığına dair yemin etmek istediğini söylerse, ona şöyle derim: Eğer kazıktan kurtulmak istiyorsan 1 yemin, 10 yemin, 100 yemin, 1000 yemin yetmez. Ben sayısız yemin isteyeceğim. Dahası aleyhine tanıklar varsa yeminler de seni kurtaramaz. Ölümden kurtulamayacak, sadece vicdanını lekelemiş olacaksın. Ama hatanı itiraf edersen belki merhamet bulabilirsin. 'Bu endişe altında bazılarının itiraf ettiğini gördüm' der kitabında. Adı geçen kitabın çok az sayıda basılı nüshasından bir tanesinin, Adalet Bakanlığı’na bağlı hakim stajyerlerinin eğitiminin verildiği Adalet Akademisi kütüphanesinde olduğunu öğrendim. Eğitim müfredatında yer veriliyor mu, çok merak ediyorum.

"Çünkü tarih yalnızca olup bitenleri yazmaz; aynı zamanda hangi yöntemlerin tekrar tekrar sahneye çıktığını da gösterir"

Görüldüğü üzere engizisyon; hedefini yok etmek için yeterli delili kendi içinde üreten bir mekanizmadır. Belirlediği hedefi yok etmek için gereken delili ve bahaneyi kendi içinde üreten bir mekanizmadır. Hakikatin itirafla üretildiği bu mekanizma öyle kusursuz işlemektedir ki her iktidar aynı canavardan bir tane isteyecektir. Nitekim öyle de oldu. Tarih boyunca her siyasi iktidar, iktidarını kalıcılaştırmak ve pekiştirmek için aynı canavardan bir tane istedi. Sadece zamanın şartlarına göre bu ihtiyaçlar modernize edildi. Antik Yunan'da filizlenen, Orta Çağ Avrupa'sında kurumsallaşan bu mekanizma hep aynı amaca hizmet etti: Siyasi hasmını suçlu ilan ederek mahkum etmek; hakikati ikna ile kuramayıp itirafla dayatmak. Engizisyonla beraber bu tarihsel hattın ilk örneğini inceledik. Şimdi bu hattın modern dünyada nasıl yeniden kurulduğuna gelmek istiyorum. Çünkü tarih yalnızca olup bitenleri yazmaz; aynı zamanda hangi yöntemlerin tekrar tekrar sahneye çıktığını da gösterir.

Her bir yöntem ve örnek engizisyonun reenkarnasyonuydu; bürokratik ve teknolojik olarak modernize edilmiş haliydi. Bu amaca hizmet eden son ve güncel örnek, ABD tarafından dünyaya ihraç edilen Lawfare'dir. Siyasi muhaliflerini yargı yoluyla tasfiye etmek isteyen her iktidar Lawfare yöntemini ithal etti. Lawfare nedir, önce onu söylemek isterim. Lawfare ile kastedilen şey, yargının muhalif liderlere karşı bir silah olarak kullanılmasıdır. Bu durum kötü adalet veya yargısal hatalar değildir; aksine rakibi yok etmeye odaklı, çok boyutlu stratejik ve taktiksel bir süreçtir. Kavramı şu an Lawfare olarak kullandım ama Türkçe literatüre çok değerli hocaların katkısıyla 'yargı silahı' olarak kattık. Savunmamın geri kalanında Lawfare'e atıf yapacağım yerlerde "yargı silahı" veya 'Lawfare' diye bahsedebilirim, onu dikkatinize sunmak isterim. Temel yapısını medya, yargı, siyaset üçgeni oluşturur. Bu üçlü yapı eş güdümlü hareket ederek siyasi hasmı yok etme amacı güderler. Siyasi iktidarın güdümünde hareket eden yargı aktörleri hedefi itibarsızlaştıracak, belirsiz ve geniş tanımlamaları içeren suçlamalar yöneltirler; terör, yolsuzluk, casusluk gibi. Türkiye’de de böyle, bütün dünyada da hep aynı yöntem işletilmiş. Medya tekelleri ise daha yargılama başlamadan sahte haberler üzerinden itibarsızlaştırma kampanyaları yürütür, hedefi suçlu ilan ederler.

"Yargının tüm bu yöntemleri kullanarak adeta bir silaha dönüştüğü en ünlü davayı çok kısaca anlatacağım"

Teorik açıklama yapmak yerine Lawfare'in (Hukuk Savaşı) daha anlaşılabilir olması açısından, yargının tüm bu yöntemleri kullanarak adeta bir silaha dönüştüğü en ünlü davayı çok kısaca anlatacağım; Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’ya karşı yürütülen süreci. Onun üzerinden bu örneği anlatmak daha pekiştirici olacaktır. Lula’nın maruz kaldığı yargı sürecinin siyasi bir komplo olduğu bugün artık herkes tarafından bilinen, kabul edilen bir gerçektir. Yargı kararlarında, hem ulusal hem uluslararası yargı kararlarında, Birleşmiş Milletler kararına bile o sürecin bir siyasi komplo olduğu şerh düşülmüş, ispat edilmiştir. Brezilyalı bir siyasetçi olan Lula, 2002 yılında büyük bir destekle Brezilya Devlet Başkanı seçildi ve 2010 yılına kadar bu dönemi iki dönem sürdürdü. Ancak 2016 yılında Lula -bu 2010 yılında ayrıldıktan sonra- 2016 yılında Lula, 2018 yılında yapılacak başkanlık seçimlerinde tekrar aday olacağına dair mesajlar paylaştı kamuoyuyla. Adaylık ilanından hemen sonra Lula’ya yönelik bir yargı kuşatması başladı. Bu kuşatma öyle büyüdü ki, 2016 yılı ne tesadüftür ki yine bir Mart ayında, Yargıç Sergio Moro, yolsuzluk soruşturması kapsamında Lula’nın yüzlerce polis eşliğinde gözaltına alınmasına karar verdi.

Lula’ya yöneltilen ilk suçlama neydi Sayın Heyet biliyor musunuz? Brezilya’da Üç Villa Davası olarak bilinmektedir. İddiaya göre Lula, kamu ihalelerinden elde ettiği yolsuzluk geliriyle üç villa almış. Tanıdık geldi mi? Yani merak edenler açısından söyleyeyim; bu suçlamanın Lula’ya yönelik bu suçlamanın siyasi bir komplo olduğu ispatlandı. Bir görselimiz var, sıradaki görseli açabilir misiniz? Evet... Lula’ya yöneltilen ikinci suçlama, mensubu olduğu Brezilya İşçi Partisi’ni yolsuzluk geliriyle kontrol ettiği ve perde arkasından yönettiğidir. Evet, sahiden bu suçlama yöneltildi. Lula üyesi olduğu partiyi, iddiaya göre sözde yolsuzluk geliriyle ele geçirme planı yapmış. İddianameden bir kesit... Sayın İmamoğlu’na yönelik suçlama... 'İkinci amacının suç gelirlerinden elde edilen maddi sermaye ile örgüt liderinin mensubu olduğu siyasi parti olan Cumhuriyet Halk Partisi’ni ele geçirmek olduğu...' Yani Lula’ya yönelik suçlamalar; önce üç villa davası, şimdi siyasi partiyi ele geçirme... Her biri, her bir suçlama aynısı iddianamenizde var. Evet, basit bir tarihsel benzeşmeyi anlatmıyorum Sayın Başkan. Lula’nın oğlu Luis, o da suçlamalardan nasibini aldı. Lula’nın oğlu Luis’e yönelik suçlama nedir diye merak ediyorsanız, ben şöyle örnek vereyim anlaşılabilir olması için; Selim İmamoğlu’na yönelik suçlama neyse o. Kurduğu bir şirkete yatırdığı para, suçlama konusu yapıldı. Tıpkı Sayın İmamoğlu’nun oğlu Selim İmamoğlu’na yapıldığı gibi.

"Avukatı, itirafçının birine baskı yaptığı iddiasıyla suçlandı"

Gelelim Lula’nın avukatına... Evet, ona da suçlama yapıldı, o da suçlamalardan nasibini aldı ve tutuklandı. Avukatının niçin suçlandığını tahmin etmek ister misiniz Sayın Başkan? Lütfen deneyin... Hakikaten zor değil. Soru-cevap yapmıyoruz biliyorum, o yüzden ben söyleyeyim: Avukatı, itirafçının birine baskı yaptığı iddiasıyla suçlandı. Tıpkı benim gibi o da. Tam şu an herkesin aklına gelen soru geliyor; Lula’nın diploması iptal edilmiş mi edilmemiş mi? Baktım, merak ettim, araştırdım. Lula’nın diplomasını iptal etmemişler. İptal etmeme sebepleri Lula üniversite mezunu değilmiş, Brezilya’da da bu bir seçilme koşulu değilmiş. Ama iptal eden diktatörler var, örneğin Putin bir dönem en yakın rakibi Navalny'nin diplomasını iptal etti. Lula’ya hakaret, ihanet, rüşvet, kara para gibi konuları içeren 20’den fazla suçlama yapıldı. Lula’ya yapılan son suçlama ise Lava Jato Operasyonu’nun savcısı Deltan tarafından bir basın toplantısıyla duyuruldu. Deltan düzenlediği basın toplantısında kamuoyuna Lula’yı bir suç örgütünün lideri olarak tanıttı ve Lula hakkında 'suç örgütü kurmak ve yönetmek' suçlamasında bulundu.

Hem suçlamalar hem masumiyet karinesini hiçe sayan basın açıklamalarının ne kadar tanıdık olduğunu görüyorsunuz değil mi? Savcılar suçlama yaparken, Yargıç Sergio Moro da basına verdiği demeçte Lula’ya karşı yürütülen soruşturmayı -aynen aktarıyorum Sayın Başkan- şöyle tanımladı: 'Yüzyılın en büyük yolsuzluk soruşturması.'

Evet, görselde de gördüğünüz gibi Lula'ya ahtapot da dediler. Ülkeyi ele geçirmek için kollarını devletin her kurumuna, her ihaleye, her karar mekanizmasına uzatan karanlık bir yaratık gibi anlattılar onu. Her kolunun bir kurumu sardığını, her hamlesinin gizli bir planın parçası olduğunu iddia ettiler. Bir siyasetçiyi yargı eliyle seçim arenasından çekmek yetmedi, onu insan olmaktan çıkarıp bütün ülkeyi saran bir ahtapota da dönüştürdüler.

Sayın başkan, sayın heyet; suçlamaların zamanlaması, suçlamaların ne olduğu, süreci yöneten yargı aktörlerinin basın demeçleri, bizim yaşadığımız süreçle benzerlik demiyorum, tıpatıp aynılığını inkar etmek mümkün mü? Devam ediyorum, Lula'ya yöneltilen suçlamaların dayanağını da inceledim. Suçlamaların dayanağı ne olabilir diye baktım. Suçlamaların dayanağı, öyle ya, yolsuzluk soruşturmasıydı orada da, yüzyılın en büyük yolsuzluk soruşturması; maddi deliller miydi? Mali raporlar mıydı? Fiziki teknik takip tutanakları mıydı? Bunların hiçbiri değil. Lula'ya yöneltilen suçlamaların, Lula arkadaşı olduğundan, birlikte siyaset yaptığımız insanlara, avukatına yöneltilen suçlamaların hiçbirinin dayanağı bu bahsettiğim maddi deliller değil.

"Burada olanlarla az önce anlattıklarım arasındaki bağı görmek için büyük bir sezgiye ihtiyaç yok"

Hepimizin tahmin ettiği gibi Lula'ya karşı yöneltilen suçlamaların dayanağı da yalnızca itirafçı beyanlarıydı. Aynılık devam ediyor, asla şaşmıyor. Yargıç Sergio Moro yalnızca itirafçı beyanlarıyla Lula'yı yargıladı ve mahkum etti. Ve Lula 2018 yılında yapılan seçimlere katılamadı. 2018 yılı seçimlerini Trump'ın desteklediği aşırı sağcı Bolsonaro kazandı. Bolsonaro kazandıktan sonra hükümeti kurar kurmaz yaptığı ilk iş neydi biliyor musunuz sayın başkan? Lula'yı mahkum eden Sergio Moro'yu adalet bakanı yaptı. Binlerce kilometre uzakta yaşanan bir süreç nasıl ve ne kadar da tanıdık değil mi? Marx'ın meşhur bir sözü vardır: "Anlatılan senin hikayendir" der. Benim de anlattıklarım hepinizin hikayesi. Öyle tarihsel bir magazin anlatmıyorum, hepinizin hikayesini anlattım. Burada olanlarla az önce anlattıklarım arasındaki bağı görmek için büyük bir sezgiye, derin bir teoriye ya da karmaşık analizlere ihtiyaç yok. Bazen benzerlikler o kadar çıplaktır ki inkar etmek için özel bir çaba gerekir.

Brezilya'da enseyi karartmayanlar çok geç olmadan gördü ki bir avuç azınlık yargıyı ele geçiremedi. Brezilya Yüksek Mahkemesi, Sergio Moro'nun adalet bakanı olarak atanması hakkında bu atamanın Lula'ya karşı yürütülen yargısal sürecin bir ödülü niteliği taşıdığına karar verdi. Bu yüksek mahkeme kararının biraz öncesine döneyim. 2019 yılında Brezilya'nın en ünlü gazetesi ve internet sitesi Brezilya Gazetesi tarafından bir yazı dizisi yayınlandı. Yazı dizisinde, bir özel haberdi, yargıç Sergio Moro ve Lavajato savcıları arasındaki yazışmalar ifşa edildi. Bu yazışmalarda bizzat yargıç ve savcıların Lula'ya kumpas kurduğunun itirafı ve belgeleri vardı. Neler vardı sayıyorum: Bir; savcılar ve bağımsız olması gereken yargıçlar arasında koordinasyon olduğunun ispatı vardı. Savcıların soruşturma stratejilerini Moro'yla birlikte kararlaştırdıklarının kanıtı vardı. Tanıkların, dosya kapsamında dinlenen tanıkların savcılar tarafından nasıl yönlendirildiğinin ve baskı kurulduğunun ispatı vardı. Medyaya bilgi ve belge sızdırıldığının ispatı vardı. Savcıların Lula'ya Lula'nın masumiyetinin farkında olduklarının ispatı ve belgeleri vardı. En önemlisi de gözaltına almaların, tutuklamaların, mal varlığına el koymaların kişileri diz çöktürmek ve itirafa zorlamak amacıyla işkence olarak kullanıldığının ispatı vardı.

Günün sonunda bütün yargı sürecinin Lula'nın seçimlere katılmasını engellemek amacıyla bir grup yargı mensubu organizasyonuyla gerçekleştirilen siyasi bir komplo olduğu ortaya çıktı. Gerçeklerin ortaya çıkmasıyla birlikte verilen bütün mahkumiyet kararları bozuldu. Mendes isimli bir yüksek mahkeme hakimi, kurulan düzene katılmayan ancak kendisi gibi sessiz kalıp alet olan hakimler için şu sözleri etmiştir; aynen aktarıyorum Mendes'in sözlerini: "Bu büyük bir yüz karası ve biz bunun parçası olduk. Bu insanların suç ortağıyız. Bu itirafları biz geçerli saydık. Buna katılan herkesin başarısız olduk demesi gerekir." Yüksek mahkeme kararına bir atıf yapmak istiyorum. Karardan aynen aktarıyorum bir cümle: "Suç isnat eden savcılık makamı bizzat suç teşkil eden davranışlara yönelmiştir." Yüksek mahkeme kararındaki tespittir. Nihayetinde yolsuzluk, rüşvetle, kara parayla hapsedilen ve mahkum edilen Lula, 2022 yılında Brezilya halkının yarısından fazlasının oyunu alarak Brezilya devlet başkanı seçildi ve hala görevinin başında.

Brezilya örneğiyle birlikte yargı silahının pratik karşılığını anlattım sayın başkan. Artık bu yargı silahının stratejisinin ve taktiklerinin mahkemeniz dosyasındaki karşılığını anlatacağım. Ortaya atılan iddiaların sahteliğini ortaya çıkarmakla kalmayacağım, bu iddianamenin yazarlarının işlediği suçları da teşhir edeceğim. Sözüm bittiğinde dünya ve ülke tarihindeki siyasi hesaplaşmaların mahkemeler önünde görülme örneklerinin birebir mahkemeniz dosyasıyla nasıl benzeştiğini görmüş olacağız. Bu dosyayı kurgulayanlar biricik ve özel değillerdi. Tarihin bakiyesindeki tüm suçları, tüm yasak usulleri ve hukuk ihlallerini heybelerine atarak bu dosya üzerine boca ettiler.

Sayın Başkanım, müdafi sıralarındayken, hakim ve savcılarla duruşma esnasında bir gerilim olduğunda hep sakinleştirilmek için şu seçilir: "Meslektaşız, kürsünün farklı taraflarını seçtik." Bahsettiğim farklılaşma böyle değildi, onu söylemek istiyorum. Sayın Başkanım, Lawfare’in (yargı silahının) taktiksel ve stratejik boyutları olduğunu anlatmıştım. Bunun 1. stratejik boyutu, yargı aktörlerinin belirlenmesidir. Bu yargı aktörünün belirlenmesi sürecinin nasıl işlediğini, dünya literatürüne göre anlatacağım; bizim dosyamıza göre anlatmayacağım.

"Silah olarak kullanılan bu yargı sürecinin ilk halkasını; yargı yerinin ve yargı aktörlerinin seçimi oluşturur"

Silah olarak kullanılan bu yargı sürecinin ilk halkasını; yargı yerinin ve yargı aktörlerinin seçimi oluşturur. Tarihte yargı mensuplarının doğrudan siyasi iktidara bağlı şekilde teşkilatlandırıldığı ilk yapı engizisyondur. Bugün Türkiye'de hakim ve savcıların bağımsızlığını teminat altına almakla görevli kurum Hakimler ve Savcılar Kurulu, yani HSK'dır. Fakat yapısal olarak tamamen iktidarın kontrolünde olduğu için, günümüz şartlarında Türkiye'de tarafsız bir mahkemeden ya da savcılık kurumundan bahsetmek mümkün değil. HSK'nın yapısal sorunu ve siyasi iktidarla olan bağının yargı üzerindeki etkileri, bugün artık herkesçe bilinen Adalet Bakanlığı raporlarına kadar düşmüş bir gerçekliktir. Gün aşırı "Türkiye bir hukuk devletidir, yargı tarafsızdır" diye açıklama yapmak bu gerçeğin üstünü örtmüyor; hatta daha da görünür kılıyor. Tekrarlanan her cümle, inşa edilmek istenen algının değil, bastırılmaya çalışılan hakikatin itirafına dönüşüyordu. Bu görünürlük yetmemiş olacak ki artık "Türkiye bir hukuk devletidir" demeyi dahi tercih etmeyen, masumiyet karinesinin en temel anlamından dahi bihaber olan yeni bakan atandı.

"Silah olarak kullanılan yargı süreçlerinin yürütücüsü olan savcı ve yargıçlar, birini mahkum etmeye baştan karar verirler"

Gerçek şudur ki; silah olarak kullanılan yargı süreçlerinin yürütücüsü olan savcı ve yargıçlar, birini mahkum etmeye baştan karar verirler. İlgili hukuk ciltlerini gözden geçirir, kararlarını gerekçelendirmek için kullanışlı buldukları sayfaları koparırlar. Çoğu zaman en arka raflarda unutulmuş mütevazı bir broşürün içinde işlerine yarayan tek bir sayfa bile bulamazlar. Bu durumda tutarsız ve çoğu kez akıl dışı olan yeni argümanlar uydururlar. Dışarıdan bir gözlemci bu uzun hukuka aykırılık zincirine, kötüye yetki kullanımlarına ve görev hilelerine baksa; hukukun üstünlüğünün çöktüğünü ve bir grup suçlu yargı mensubunun dilediklerini yaptıklarını düşünecektir. Gerçekten de adil bir suç eylemi daha güvenli olabilir; çünkü gücünün olmadığını bilen sıradan fail, savunmacı bir tutum takınır. Ancak burada sözünü ettiğim türden yargı mensubu fail ise korunduğunu ve yalıtıldığını hisseder; aşırı tepki vermeye ve derin izler bırakmaya eğilimlidir. Bu kişiler, karşılarına çıkan herhangi bir metni ya da akıllarına gelen herhangi bir düşünceyi gerekçe olarak kullanmakta; Roma'dan bu yana süregelen hukuki içtihatlara, çağdaş hukukçuların geliştirdiği doktrinlere ya da önceki yargıçların kararlarına zerre kadar önem vermezler. Anayasal metinler ise onlar için birer kâğıt parçasıdır. 

"Türkiye üzerinde gerçekten de böyle bir işe girişmek için siyasi iktidara gönülden bağlı olmaktan çok daha fazlasına ihtiyaç vardır"

Yani anlatmaya çalıştığım şey; Türkiye üzerinde gerçekten de böyle bir işe girişmek için siyasi iktidara gönülden bağlı olmaktan çok daha fazlasına ihtiyaç vardır. Dolayısıyla biraz daha derinlemesine bir yargı sosyolojisi yapmamız gerekiyor. Bu sosyolojik parantez zorunludur; çünkü gördüğümüz üzere yalnızca bir yargıç azınlığı bu süreçlere katılır. Çoğunluk, ihtiyatlı biçimde kayıtsızlığa sığınıp ve kimsenin adını duymadığı bir ilçeye sürgün gitmek istemez. 

Bu çetrefilli azınlığın motivasyonları nelerdir? Bunu literatürden okuyorum, bir kimseyi itham ederek söylemiyorum:

1.         Terfilerin siyasi iktidara bağlı olması: Bu tasarruf bilinci, zaten siyasi referansla seçilen hakim ve savcıların doğru davranıştan sapmalarını teşvik eder.

2.         Bireysel faktörler: Örneğin başkahramanların psikolojik eğilimleri, aşağılık kompleksleri, görev sırasında algılanan ya da gerçek küçük düşürülmelerin neden olduğu yaralar veya görevleriyle ilgisi olmayan diğer travmalar. Belki de aralarında, dönemin güçlüleriyle birleşerek güçlü hissedenler ve bu ödünç gücü özden olarak erotikleştirenler dahi olabilir. Bununla birlikte asla onlardan biri olmayacaklarını, yalnızca işe yaradıkları sürece kullanıldıklarını fark etmezler.

3.         Şöhret düşkünlüğü: Bunlar mikrofonlara ve kamera ışıklarına meraklıdırlar. Toplumsal grubu ve hatta ailesi önündeki öz saygısını pekiştirmek isterler. Bu karakterler, televizyon şöhretinin kısa anını siyasete girmek için kullanmaya çalışır. Bunlar "yıldız" savcı ve yargıçlardır. Sayıları çok değildir ve genellikle diğer yargıç tipleri tarafından dışlanırlar; çünkü gösterişleriyle kirletici bulunurlar. Şöhret arayışında olanlar genellikle gülünç duruma düşerken, siyasi iktidar arayışında olanlar çoğunlukla duvara çarparlar. Çok azı başarılı olur, o da kısa bir süreyle; yargıç Sergio Moro örneğinde olduğu gibi. Yargı bürokrasisi onları siyaset oyunlarına hazırlamadığı için, bu yıldız taciri yargıçların başarısızlığa uğramaları her zaman garantidir.

4.         Yaptıklarının cezasız kalacağına duydukları inanç: Aralarında biraz akıllı olanlar, terfiyi garantileyecek parça başı işlerle bu bataklıktan bir an önce sıyrılmaya çalışıyorlar. Diğerleri ise "devlet işi yaptıkları" ya da "terörle, mücadele ettikleri" “suçla mücadele ettikleri” gibi kavram ve söylemlerle istedikleri kadar ileri gidebileceklerini düşünürler.

"İktidarın geçici olduğunu unuturlar"

Fakat tam bu noktada bir yüksek yargı kararındaki şu sözleri aynen okumak istiyorum: "Kesin olarak anlaşılmalıdır ki yargı erki intikam duygusunu tatmin etmek için var değildir. Yargıç, suçla mücadelede bir kahraman değildir ve olamaz. Yargıcın görevi suçluları avlamak değildir. Yargıç; kamu güvenliği ajanı, toplumsal ahlakın bekçisi ya da ulusun siyasi kaderinin yönlendiricisi değildir. Yargıç yalnızca adaletin sözcüsü olmalıdır.” Sonuç olarak; her ne sebepten olursa olsun, bu tür yargı aktörleri iktidarın onları koruyacağı varsayımıyla hareket ederler ve cezasız kalacaklarına inanırlar. Fakat iktidarın geçici olduğunu unuturlar. 

Şimdi önümüzdeki dosyada, yargı aktörü seçiminin nasıl yapıldığını anlatacağım. Önümüzdeki iddianamenin sahibi olan, dönemin İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek’in, 2017-2022 yılları arasında birçok siyasetçi, avukat, akademisyen ve yazara ağır hapis cezaları ve siyasi yasak kararları verdiğini bugün bilmeyen yok. Ve yine muhalefeti tasfiye etmeye adanmış olan bu yargı kariyerini 2 Haziran 2022’de ilk olarak Adalet Bakan Yardımcılığıyla taçlandırdığını biliyoruz. Kendisinin hakimlik yaptığı dönemde çok sayıda skandal karar vermiş olsa da hakimlik kariyerinin sonuna doğru bugün bizleri ilgilendiren bir dosyası daha vardı. Hangi dosyası olduğunu anlatmak istiyorum: 2021 yılında İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesi’nde bir yargılama yapılmaktaydı. O yargılamanın konusu; Din Alimleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, yani DİAYDER üyelerinin terör örgütü üyeliği iddiasıydı. Yargılama devam ederken DİAYDER üyelerine yönelik benzer suçlamalarla yeni bir iddianame düzenlendi ve İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nde mükerrer bir yargılanma başladı. 14. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılamanın odağı, ortak özellikleri İBB’de çalışmakta olan DİAYDER üyeleriydi.

Bu kişilerin yargılanması sırasında —çoğunluğu cenaze işleri personeli, gassallar vesaireydi DİAYDER üyeleri— bu kişilerin yargılaması sırasında ne savcılığın ne de sanıkların bir talebi yokken, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı, İBB’nin üst düzey bir yöneticisini tanık olarak davet etti. Mahkeme kayıtlarında, mahkeme başkanının üst düzey İBB yöneticisini ne sebeple tanık olarak davet ettiği bugün hala gizemini korumaktadır. Üst düzey İBB yöneticisi tanık olarak dinlendikten sonra yine hiç kimsenin talebi olmaksızın —o an duruşmada hazır bulunan duruşma savcısının da bir talebi olmaksızın— mahkeme başkanı İBB yöneticisi hakkında suç duyurusunda bulunulmasını talep etti. Kıdemli üyesinin şerh düşmesine rağmen oy çokluğuyla suç duyurusunda bulunuldu ve o üst düzey İBB yöneticisi tanık olarak geldiği dosyada sanık yapıldı. Ve ilk defa İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin adı terörle yan yana anılmış oldu. Fakat tam o esnada mahkeme başkanlığı, az önce bahsettiğim Haziran 2022 tarihli atamayla Adalet Bakanlığı’na gitti. Yerine gelen heyet, üst düzey İBB yöneticisi hakkında beraat kararı verdi; öyle bir yargılamaya ve suça ortak olmak istemedi.

Bir parantez açmak isterim Sayın Başkan; üst düzey yöneticisi olarak bahsettiğim kişi Yavuz Saltık’tır. Bugün de burada kendisi tutuklu bulunuyor. Tutuklu bulunmasına sebep, tahminimce dosyadan gördüğüm kadarıyla Sayın İmamoğlu’nun sosyal belediyecilik politikalarının en önemli emekçilerinden biridir. Zaten tutukluluğu da bu şekilde hak ettiğini düşünüyoruz. Bu dosya, o dönem 14. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı olan Akın Gürlek’in, Sayın İmamoğlu’na yönelik uzanma girişiminin ilk safhasıydı. Yani sanıldığı ve konuşulduğu gibi İmamoğlu’nun tasfiye edilme girişimi Ekim 2024 ayıyla başlamadı. Ekim 2024 için olsa olsa üçüncü sınıf taklit bir filmin devamı diyebiliriz.

9 Ekim 2024’te Sayın Gürlek, fiili olarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı görevine atandıktan 9 gün sonra bugün kapatıldığımız ve yargılandığımız iddiasında olduğunuz dosyanın soruşturmasını başlattı. Sayın Gürlek’in takvim seçimleri Sayın İmamoğlu’na yönelik sıkı bir takibin bulunduğunun ispatıdır. 22 Şubat’ta Sayın İmamoğlu Cumhurbaşkanlığı adaylığı ön seçimine katılma başvurusu yapar yapmaz —ki o başvuruyu vekaleten ben yapmışımdır— aynı gün bir Cuma akşamı, mesai bitiminden sonra diploma iptaline giden soruşturma başlatıldı ve duyuruldu. Bunun tesadüf olduğuna ne bu salonda ne de dünyanın herhangi bir yerinde kimseyi inandıramazsınız. Yine kanundaki 4 günlük gözaltı süresini gözeterek ön seçime 4 gün kala Sayın İmamoğlu’nun gözaltına alınması da yine tesadüf olarak nitelendirilemez. Bu salonda, dışarıda, dünyanın herhangi bir yerinde soruşturma makamlarının bu takvim seçimlerini tesadüf olarak gören tek bir kimse bulamazsınız Sayın Heyet.

An itibarıyla Sayın İmamoğlu’nun yargılandığı dosyalardaki hakim değişikliği sayısı 12'yi buldu. Sabah öğrendiğime göre 13 olmuş; hızla devam ediyor. Diploma davasına bakacak istinaf incelemesini yapacak heyet başkanı Bursa'ya görevlendirilmiş; bir kararnamede yayınlanmadı, tahmin ediyorum ki HSK’nın nasıl yaptığı bilinmeyen bir atama. Siz de öylesiniz Sayın Heyet; değiştirilmiş değil ancak teşekkür edilmiş bir heyetsiniz. Yine başta da söylediğim gibi bunlar şahıslarınıza yönelik eleştirilerim değil. Değiştirilmiş bir heyetsiniz. Bu salondaki herkes sizin bu dava için bir araya getirildiğinizi biliyor. Neden getirildiğinize dair tahmin ve niyet okumayacağım. Dosya ekle mahkemeniz önüne gelmeden iddianameyi kabul ettiniz. Öyle ki, teknik ve maddi olarak okunması imkansız bir iddianameyi okunmuş sayılmasının bile kararını vermeden 14. gün kabul ettiniz Sayın Başkan. Tek tük değil; onlarca iddianamenin iadesi sebebi varken bu iddianameyi kabul ettiniz, iade etmediniz; savcılık açıkladı. Tutukluluğun devam edip etmediğini savcılık açıkladı. Duruşma tarihini savcılık açıkladı. Yani savcılığın, sözcü veya amir gibi davranmasına... Sayın heyet, içeride bir karar müzakere ediyorsunuz. Bir karar alıyorsunuz ve buraya geliyorsunuz. Siz karar müzakere ederken, mübaşir arkadaşlardan biri kararınıza kulak misafiri olsa ve siz kararı burada tefhim etmeden önce söylese, o mübaşirin ekmeğini burnundan getirirsiniz. Mahkemenizin tarafsızlığı ve bağımsızlığı karşısında o mübaşir arkadaşla savcılık arasında ne gibi bir fark var? Bunun anlaşılır tek izahı yok. 

Hukuk dışı tefrik kararlarına imza atıyorsunuz. Dosyadaki tefrik kararının mahiyetinin ne olduğunu tefrik talebinde bulunan kişinin referans mektubundan tahmin edebiliyorum. Bir görselim var rica edersem alabilir misiniz? Mahkemenin ara kararı; 107 insanın tutuklu olduğu dosyada tek bir kişiye özel hukuk değerlendirmesi yapmanızın hiçbir şekilde izahı yok. Bunu nasıl yaptığınıza dair dosyanız arasında tek bir evrak yok. Tutuklu sanığı adliyeye nasıl getirdiniz? Avukatını nasıl çağırdınız? Hiçbir kayıt yok. Anlıyorum ki UYAP evraklarını, avukatları gizliyorsunuz sayın başkanım. Bunun kanun çerçevesinde mi, adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi çerçevesinde mi hiçbir izahı yok. Yaptığınız hukuk ve teamül dışı işlemlerle hangi amaçla teşekkül edildiğinizi anlıyorum, anlamaya çalışıyorum. Bu teşekkülle doğal yargıç ilkesini ihlal ettiğiniz gibi tarafsızlık ve bağımsızlık ilkesini de ihlal ediyorsunuz. Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal ediyorsunuz. İşte bu sebeple bu mahkeme koğuşundan buraya bir duruşma salonu, mahkeme demek mümkün değil. Cezaevi kampüsü içinde olan bir yere duruşma salonu denmez. Yaptığınız her işte, aldığınız her kararla ilgili şüpheyi peşinen kabul ediyor olmalısınız.

"Anlaşılan o ki dayandıkları hukuk metinleri de doksanlarda kalmış"

Sayın Başkan, bu tür siyasi nitelikli yargılamalarda rol alan yargı aktörlerinin bir kişiyi mahkum etmeye en baştan karar verdiklerini ve bu hedef doğrultusunda işlerine yarayan hukuki metinleri eğip bükerek hatta parçalayarak kullandıklarını daha önce ifade etmiştim. Bu yöntemle yürütülen her bir dava özünde hukuki görünse de anlamsız şekilde bir araya getirilmiş, yasal maddelerin ve adli tedbirlerin ürünüdür. Normal şartlarda birleştirilemez olan bu parçalar, akıl dışı argümanlarla bağlanır ve sonsuz çeşitlilikte uydurma hukuki kurgular üretilir. Buna somut örnek olarak bana yöneltilen "özel vasfa haiz" nitelendirmesini gösterelim. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu yürürlükte. Bizde uygulanması gereken kanunda böyle bir nitelendirme var mı sayın başkan? Yok. Peki nereden alıntılanmış? Parça, yürürlükten kaldırılmış, artık uygulanmayan bir kanundan; yedi yüz altmış beş sayılı Ceza Kanunu 168. maddesinden koparılıp getirilmiş. Soruşturma aşamasında masalarındaki beyaz toroslu zihniyetlerin doksanlarda kaldığını görmüştük. Bütün Türkiye görmüştü. Anlaşılan o ki dayandıkları hukuk metinleri de doksanlarda kalmış. Çünkü doksanların sonunda kaldırılmıştı.

Amaç hedefi yok etmek olduğu için yasa yürürlükte mi değil mi hiç ama hiç önemli değil. Maksat hukuki bir görünüm olsun. Bu şekilde hukuk metinleri hedef alınan kişileri, düşmanı yok edecek silahlara dönüştürülür. İşte yargı silahının ikinci stratejik ve taktiksel boyutu tam da bu sürece karşılık verir. Sayın heyet, sözünü ettiğim bu yargı aktörleri tarafından en çok kullanılan yasal düzenleme örgütlü suç yasalarıdır. Çünkü örgütlü suç yasaları tutuklama ve diğer adli tedbirlere kolaylık sağladığı için örgütlü suç soruşturması savcılara her zaman sağlam bir cephanelik verir. Bir kamu görevlisini hedef alan savcı, Türk Ceza Kanunu madde 220'deki suçun maddi unsurlarını oluşturan üye sayısı, hiyerarşik ilişki, suç işleme amacı, örgütsel faaliyetin sürekliliği, suç işlemeye elverişlilik gibi muğlak kriterleri bürokratik yapıya yükleyerek suçlamayı delil toplama zahmetine girmeden kendi içinde kolaylıkla inşa edebilir.

Örneğin hiyerarşik yapı için sıfırdan bir şema çizmekle uğraşmaz. Bürokrasinin getirdiği hiyerarşik şemaya birkaç ekleme ve çıkarma çoğu zaman yeterli görülür. Zaten amaç tasfiye edilmek istenen siyasi grubu parça parça değil bütün halde yok etmektir. Örgütlü suç yasalarını siyasi davaların en popüler aracı haline getiren bu boşluk, bu suç kapsamında mahkumiyet için gerçekten işlenmiş bir suça ihtiyaç duyulmamasıdır. Fezlekenin yüz yirmi altıncı sayfasında soruşturmaya başlanması için gerçek bir suç işlenmesine dahi gerek olmadığı iştahlı bir şekilde anlatılmıştır. Fezlekeden aynen aktarıyorum: "Bahse konu örgüt suç işlemese bile üyelerin bu amaçla bir araya gelmesi yeterli olacaktır." şeklinde dile getirilen bu mantık, ilgili düzenlemeyi yargı için bir silah haline getiren bir boşluk yaratmaktadır.

Kuşkusuz burada tarif edilen yalnızca bir hazırlık hareketidir

Kuşkusuz burada tarif edilen yalnızca bir hazırlık hareketidir. Teşebbüsün icrasından bile bahsedilmemektedir. İddianamede savcıların adeta ellerini ovuşturarak suçu bu unsura boşuna değildir. İddianameden aktarıyorum; aktaracağım cümle uzun ve devrik, bu benden kaynaklı değil, iddianamenin dilinden kaynaklı: "Burada ceza hukukundaki hazırlık hareketlerinin cezalandırılmaması şeklindeki genel kurala bir istisna getirilerek kamu düzeni, kamu güvenliği ve barışı açısından özel ve somut bir tehlikelilik halinin ortaya çıkması nedeniyle toplum yararı gözetilerek, amaca ilişkin tehlike suçu niteliğindeki hazırlık hareketleri bağımsız bir suç kapsamına alınarak cezalandırılmaktadır.

Kamu düzeni, kamu güvenliği, kamu barışı ve toplum yararı... Muğlak, geniş; içine ne koyarsanız olur. İşte bu muğlaklık sayesinde savcılar gerçekten işlenmiş bir suç bulup onları aydınlatmakla uğraşmazlar. Suçu hazırlık hareketlerinin cezalandırılabileceği şekilde ele almak, soruşturmayı hayali bir örgüt üzerine inşa etmek, sözde suç eylemlerini bir torba haline getirmek savcılar için çok daha kolay bir yöntemdir. Bu nedenle savcılar; bürokratik, ticari iş ilişkilerinden türeyen husumetler olan 'bunun kasasıdır', 'şunun çantacısıdır' vesaire şeklindeki dedikoduların peşine düşerler. Hedef aldıkları kişileri bu dedikoduyla tutuklarlar. Bir sonraki aşamada da suç işlemek amacıyla bir araya gelindiğine dair itiraflar toplamaya başlarlar. Bu şekilde suç işleyip işlemediği belli dahi olmayan hayali bir suç örgütünü soruşturma sürecinde kendileri inşa ederler. Bürokratik hiyerarşinin en tepesindeki kişiler de, kamu görevlileri de haliyle savcılığın inşa ettiği bu suç örgütünün doğal lideri haline gelir. Bu bütün dünyada böyledir, bizim dosyamızda da böyledir. Ergenekon davasına gittiğinizde de önce subayları alırsınız, en nihayetinde günün sonunda konunun geldiği yer Genelkurmay Başkanlığı olur. 

Şimdi şu soyut tehlike meselesine geri dönelim. Zira bu zamana kadar bu hayali suç örgütünün işlediği bir suç hakkında verilmiş bir karar yok. Zaten savcılık bu nedenle cezalandırılmaları için gerçekten işlenmiş bir suça gerek yok, suç işleme amacıyla toplanmaları yeterli meselesini vurguluyor. Genel olarak suçlar icraya başlanmasıyla yani teşebbüs aşamasında cezalandırılır. Önceki ya da hazırlık hareketi mahiyetindeki fiiller cezasızdır. Örneğin; birini tehdit etmekte kullanılmak için kullanılacağı düşünülen bir bıçağın satın alınması bir hazırlık hareketidir ve cezalandırılmaz, teşebbüsü icrasına bile geçilmemiştir çünkü ortada. Peki, çıkar amaçlı suç örgütünün hazırlık hareketi ne olabilir? En az üç kişinin bir araya gelmesi... Bu en azından bir öncüldür. Sayın Heyet, hiçbir birliktelik salt bir birliktelik olması nedeniyle korunan bir hukuki değere zarar vermez. Böyle bir soyut zarar anlayışı totaliter rejimlere özgüdür. Nazi rejimi sırf bu mantıkla var oldukları için tehlikeli ve yasadışı sayılan siyasi birliktelikleri yargılamıştır.

"Fezlekeden aynen aktarıyorum, bu suç örgütünün hazırlık hareketleriymiş ve cezalandırılması gereken hazırlık hareketiymiş"

Öte yandan Weber'in çalışmalarının gösterdiği gibi birliktelik tanımı gereği siyasal bir kavramdır zaten. Tam da bu bağlamda savcıların 'siyasal birliktelik' kavramıyla 'suç örgütü' kavramını kaynaştırdığına işaret edilebilir. Zira bu şekilde yürütülen yargılamalarda olguların tamamında hedef alınan şey bizzat siyaset alanının kendisidir. Burada hukuku aşan ama aynı zamanda onu da içine alan kasti bir kavram çarpıtması söz konusudur. Siyasal birliktelik kavramı; özellikle halkçı ve siyasal muhalifleri hedef almak için kullanılan suç örgütü kavramıyla yer değiştirmiş görünmektedir. Tıpkı darbe dönemlerinde olduğu gibi; muhalifler artık siyasal aktörler olarak değil, yasadışı ve kriminal yapıların parçasıymış gibi sunulmaktadır. Fezlekede örnek verilen hazırlık hareketlerinin nasıl siyasal alanla iç içe geçtiğine bakın. Fezlekeden aynen aktarıyorum, bu suç örgütünün hazırlık hareketleriymiş ve cezalandırılması gereken hazırlık hareketiymiş. Fezleke bize şunu diyor:

•          Kurum yöneticileriyle bağ kurmak,

•          Personeli stratejik olarak yönetmek,

•          Tatmin edici vaatlerde bulunmak.

Hangi yapıya giderseniz; doğal, yasal hangi kuruma giderseniz gidin bu kurum stratejik belgelerinde vardır. Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazıp aynısı onların stratejik belgelerinde de var. Gerçi oraya yazmayın, orayla bir husumetimiz var. Savcılığın 4000 sayfalık hayali suç örgütünü bu hazırlık hareketleriyle ulaşmak istediği amaç neydi? Fezleke bize cevap veriyor: Cumhurbaşkanlığı. Yani en azından suçlamanın siyasi olduğunu anlatmak için başka bir çabaya gerek yok. Ahtapotu anlatmıyorum, o bence bir çaba değil, imzaydı sadece. Hayali de olsa bir suç örgütü inşa edebilmek ve diğer araçları devreye sokabilmek için bir başlangıç noktasına ihtiyaç vardır. Örgütlü suç soruşturmasının kapısını açan kilit çoğu zaman medyada çıkan operasyonel sahte haberlerdir. Bunları anonim ihbarlar ve gizli tanıklar izler. Savcıların çok önceden kararlaştırdığı suçlamayı destekleyecek unsurları araması hukukta 'delil avcılığı' olarak adlandırılır. Bu belirli veya açık bir amacı bulunmaksızın yürütülen, gelişigüzel ve spekülatif bir araştırmadır. Gelecekteki bir kovuşturmayı destekleyecek herhangi bir delili yakalamak umuduyla ağlarını atan bir uygulamadır. AİHM buna 'trol ağı' der. Bizim dosyamızdaki trol ağını anlatayım Sayın Başkan.

İddianamede yazdığına göre bu davanın, soruşturmanın başlatma dayanağı yani basit şüphesi; Mart 2024 seçimlerinden hemen önce dolaşıma sokulan il binasının satın alım görüntüleridir. Oysa bu görüntüler yayınlandığı tarihte bir soruşturmaya konu edilmişti, kamu davası açılmıştı ve halen o yargılama devam etmektedir. Yani açık bir derdest dosyadır. Yani tekrar, mükerrer şekilde yeni bir soruşturma yapılmasına gerek yoktu. İşte bu durum, bu dosyanın soruşturmasının hangi saiklerle başlatıldığının bir ispatıdır. Halihazırda zaten açık bir konuyu tekrar bir soruşturma, bir soruşturma başlatma dayanağı niye yaparsınız ki? Bunun hukukla izah edilebilir bir tarafı mı vardır? Dosyada tefrik mi var, açıklanmayan bir konu mu var? O süreci bir hatırlatmak istiyorum Sayın Başkan, Sayın Heyet.