Yaşam

AYM, "müstehcen kitap" başvurusunda, ifade özgürlüğünün "ihlal edildiğine" karar verdi

Yargıtay 14. Ceza Dairesi, verilen beraat kararının bozulmasına hükmetmişti

16 Ağustos 2022 18:37

Anayasa Mahkemesi (AYM), “müstehcen” kitap bastığı gerekçesiyle cezalandırılan yayıncı İrfan Sancı'nın ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme kararda; “Açıklanan ve yayılan bir düşüncenin kişiler ve toplum açısından değerli-değersiz veya yararlı-yararsız biçiminde ayrıştırılması -subjektif unsurlar ihtiva edeceğinden- ifade özgürlüğünün keyfi biçimde sınırlandırılması tehlikesini doğuracaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Cumhuriyet'in haberine göre, Sel Yayıncılık'ın sahibi Sancı, 2009 yılında Guillaume Apollinaire’nin "Lex expploits d’un jeune Don Juan" isimli kitabının tercümesini "Genç Bir Don Juan’ın Maceraları" adı ile bastı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, kitabın müstehcen içerikli olduğu gerekçesiyle, Sancı hakkında soruşturma başlattı. İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi, bilirkişi heyetinden kitap ile ilgili rapor aldı. Başbakanlık Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu Başkanlığı, Galatasaray Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı ile ceza hukuku bölümünden seçilen üç kişilik bilirkişi heyetinin raporu doğrultusunda, Sancı’nın beraatine karar verildi.

Kararı temyize taşıdı

Karar temyiz edildi. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, ilk derece mahkemesinin verdiği beraat kararının bozulmasına hükmetti. Yeniden başlayan yargılamada kovuşturmanın ertelenmesine ve Sancı hakkında üç yıl boyunca denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanmasına karar verildi. Bu kez de Sancı, hakkındaki kararı temyize taşıdı. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, ilk derece mahkemesi kararının temyiz kabiliyeti olmadığı gerekçesiyle dosyanın mahalline iadesine karar verdi. Sancı’nın buna yaptığı itiraz da İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildi.

"Sanatsal ifadeler daha kışkırtıcı veya rahatsız edici olabilir"

Sancı, nihai karar ile birlikte Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yaptı. Anayasa Mahkemesi, Sancı’nın ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme’nin kararında şu ifadeler yer aldı: “Anayasa Mahkemesi’nin daha önce de ifade ettiği gibi sanatsal çalışmalar çoğu defa birden fazla anlama gönderme yapar ve bu sebeple de sanatsal çalışmaların ortaya koyduğu mesaj kolaylıkla tespit edilemeyebilir. Bu sebeple sanatsal ifadelerin yorumları da kişilere göre farklılaşabilir. Bu kapsamda sanatsal ifadelerin diğer ifade türlerine göre daha kışkırtıcı veya rahatsız edici olma ihtimali her zaman bulunmaktadır. Nitekim Yargıtay ilgili dairesinin ve nihai kararı veren ilk derece mahkemesinin kararlarını dayandırdıkları bilirkişi raporlarında başvuruya konu kitaptan tırnak içinde alınan bazı ifade veya bölümler bilirkişilerce kabul edilemez bulunmuştur. Oysa Anayasa Mahkemesinin birçok defa ifade ettiği gibi, açıklanan ve yayılan bir düşüncenin içeriğinden veya kullanılan bazı kavramlardan hareketle kişiler ve toplum açısından değerli-değersiz veya yararlı-yararsız biçiminde ayrıştırılması -subjektif unsurlar ihtiva edeceğinden- ifade özgürlüğünün keyfi biçimde sınırlandırılması tehlikesini doğuracaktır.”