Dünya

Çin Yeni Yılı hakkında neler biliniyor?

Çin geleneğinde her yıl, Çin burçlarında yer alan 12 farklı hayvandan biri ile temsil edilir. 2024'te Tavşan Yılı’ndan Ejderha Yılı'na geçiliyor. Peki bu ne demek?

10 Şubat 2024 18:23

10 Şubat Cumartesi günü, Ay Takvimi Yeni Yılı kutlanıyor. 15 gün sürecek kutlamalar Çin Fener Festivali ile sona erecek.

Çin geleneğinde her yıl, Çin burçlarında yer alan 12 farklı hayvandan biri ile temsil ediliyor. 2024'te Tavşan Yılı’ndan Ejderha Yılı'na geçiliyor.

Peki bu ne demek? Bilmeniz gerekenleri derledik.

‘Ay Yeni Yılı’ ile ‘Çin Yeni Yılı’ aynı şey mi?

Bazı kişiler bu ikisini birbirinin yerine kullansa da, aralarında bir fark var.

Çin Yeni Yılı, kışın sonunu ve baharın başlangıcını simgelediği için Çin'de genellikle Bahar Bayramı olarak anılır.

Ülkedeki en önemli dört geleneksel festivalden biri ve Çin ay takvimine göre yeni yılın başlangıcı kutlanır.

Çin geleneklerinin ve kültürünün kutlandığı yeni yıl etkinlikleri düşünüldüğünde, Çin Yeni Yılı olarak anılabilir.

Ancak birçok Doğu ve Güneydoğu Asya ülkesi de aynı bayramı kutluyor ve kutlamalar farklı kültürlere göre değişiklik gösteriyor.

Ay Yeni Yılı, ay takvimine göre belirlenen yeni yılı kutlayan tüm etkinlikleri kapsayan daha genel bir terim.

Diğer ülkelerde Ay Yeni Yılı ifadesi, Çin Yeni Yılı veya Bahar Bayramı ifadelerine tercih edilir.

Ancak Çin’de bu terime karşı çıkanlar, bayramın kökeninin Çin'in Ay-Güneş takvimine (Ay ve Güneş’in döngülerine dayanır) ve Çin'in bölge ülkeleri üzerindeki tarihsel etkisine dayandığını savunuyor.

Bu nedenle ifade seçimi tartışmalara neden olabilir.

Ay Yeni Yılı nerelerde kutlanıyor?

Bu yıl dünya çapında 1,5 milyardan fazla kişi Ay Yeni Yılı’nı kutlayacak.

Milyonlarca insan yeni yıla aileleri veya arkadaşlarıyla girmek için seyahat ettiğinden, dünyanın en büyük göçü de her yıl bu dönemde gerçekleşiyor.

Vietnam'da bu güne ‘Tet Nguyen Dan’ veya kısaca ‘Tet’ deniyor, yani İlk Günün İlk Sabahı Festivali.

Kuzey Kore ve Güney Kore'de insanlar ‘Seollal'ı kutluyor. Moğolistan'da festivale ‘Tsagaan sar’ deniyor; ‘Beyaz Ay Festivali’ olarak adlandıranlar da var.

Yeni yıldan önceki günlerde Çinli aileler evlerinde bahar temizliği yapıyor. Temizlikle, kötü şansı süpürmek ve odaları iyi şansın girmesine hazır hale getirmek amaçlanıyor.

Aileler ve arkadaşlar bir araya gelerek, bir sonraki yıl için şans getirdiğine inanılan Çin eriştesi, Çin mantısı, pirinç keki, turp keki, balık ve mandalina yiyor.

İnsanlar ayrıca havai fişek gösterilerini izliyor, özel kıyafetler giyiyor ve yeni yılı kutlamak için kırmızı fenerler asıyor.

Ay Yeni Yılı'nda, arkadaşlara ve aileye, yeni yıl için iyi dilekleri ve şansı temsil eden, içinde para bulunan parlak kırmızı bir zarf (‘hongbao’ olarak bilinir) vermek de gelenekten.

1999 yılında Çin Yeni Yılı'nı kutlayan bir aile

Çin’de Yeni Yılı tatili ne kadar sürüyor?

Yeni yılın tarihi ay takvimine göre belirliyor. 21 Aralık'taki kış gündönümünden sonraki ikinci yeni aya, genellikle 21 Ocak ile 20 Şubat arasına denk geliyor.

Kutlamalar genellikle 15 gün sürüyor. Yeni ayın oluştuğu gün başlıyor ve bir sonraki dolunaya kadar devam ediyor.

Bu yıl Çin Devlet Konseyi, Bahar Bayramı için resmi tatili 10 ile 17 Şubat tarihleri arasında, toplam sekiz gün olarak planladı.

Çin Yeni Yılı’nın öncesindeki gün resmi tatil takvimine dahil edilmiyor, ancak işverenler o gün çalışanlara ücretli izin vermeleri için teşvik ediliyor.

Çin Yeni Yılı'nın kökenleri

Çin Yeni Yılı'nın, Şang Hanedanlığı'nın hüküm sürdüğü M.Ö. 14. yüzyıla dayandığı düşünülüyor ve kökenleri efsanelerle dolu.

Çin mitolojisine göre kökeni, Nian (Çince'de "yıl" anlamına gelir) adlı bir canavara karşı yapılan savaşa dayanıyor.

Nian yeni yılın ilk gününde köylüleri tehdit etmek için gelir. Ancak köylüler Nian'ın yüksek sesten, parlak ışıklardan ve kırmızı renkten korktuğunu keşfeder.

Bu nedenle her yeni yılda köylüler Nian'ı korkutmak için kırmızı fenerler asar ve havai fişek kullanırlar. Nian bir daha ortaya çıkmaz.

Çin Yeni Yılı’nın bu yılki hayvanı ejderha

Çin geleneğinde her ay yılı, Çin burçlarında yer alan 12 farklı hayvandan biriyle temsil ediliyor: Fare, öküz, kaplan, tavşan, ejderha, yılan, at, keçi, maymun, horoz, köpek ve domuz.

Her hayvan bir elementle bağlantılı: Metal, tahta, su, ateş ve toprak. Ayrıca her 12 yılda bir, bir yıla isim verir.

2024, Tavşan Yılı'ndan Ahşap Ejderha Yılı'na geçişi işaret ediyor.

Ahşap Ejderha Yılı yalnızca 60 yılda bir denk geliyor. En son Ahşap Ejderha Yılı 1964'te ve ondan önce de 1904'te kutlandı.

İnsanların doğdukları yıla göre, müstesna bir dizi kişilik özelliğine sahip olduğuna inanılıyor.

Ejderha, Çin burcundaki beşinci hayvan. Çin kültüründe iyi şansı, gücü, sağlığı ve erkek elementi ‘yang'ı temsil ediyor.

Ahşap Ejderha Yılı'nda doğan bazı ünlüler:

Çinli komünist lider Deng Şiaoping (22 Ağustos 1904); Dünyanın en büyük e-ticaret işletmelerinden biri olan Alibaba Grubu’nun kurucularından Jack Ma (10 Eylül 1964); İspanyol sanatçı Salvador Dali (11 Mayıs 1904) ve eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson (19 Haziran 1964).