Kahramanmaraş depreme rağmen Erdoğan’dan vazgeçmemiş, AKP liste yüzünden sıkıntıda

KAHRAMANMARAŞ

6 Şubat depreminden birkaç gün sonra gelmiştim Kahramanmaraş’a. ‘Burada her yol, her sokak yıkıma çıkıyor’ diye yazmıştım. Azerbeycan Bulvarı, Trabzon Caddesi, Kıbrıs Meydanı gibi ilin merkezinde devlet kurumlarının ve dükkanların bulunduğu yerlerdeki yıkımı görmüş, iş makinalarının enkaz kaldırma çalışmaları sırasında ortaya çıkan toz bulutunun içinde distopik görüntülere şahit olmuştum. Sadece il merkezi değil; Elbistan (468 bina yıkıldı) , Pazarcık (582 bina yıkıldı), Türkoğlu (770 bina yıkıldı), Dulkadiroğlu (1187 bina yıkıldı) ilçelerde de ağır hasar vardı.  Depremin merkez üssü olan Maraş’ta 3 bin 800 bina yıkıldı. Ağır hasarlı, yıkılan-yıkılacak bina sayısı ine 90 bin civarında, bunun 61 bini konut. (Yıkık ağır yıkık bina sayısı 99 bin 326, orta hasarlı bina sayısı 17.887, az hasarlı 161 bin 137. Kaynak CB SBB)   

Depremlerin ardından Kahramanmaraş 

Son geldiğimde gezdiğim gördüğüm yerlere yeniden gittim. Yıkıntıların bir kısmı kaldırılmış. Hatta kimi caddelerde açılan dükkanlar var. Sokaklarda hareketlilik gördüm. Acılar ve yıkımlar karşılaştırılmaz elbet ama, hem deprem sonrası hem bu son turumda Hatay’ı ve Kahramanmaraş’ı görmüş bir gazeteci olarak, Kahramanmaraş’ı Hatay’a nazaran biraz daha ‘toparlanmış’ gördüm. Deprem sonrası ilden büyük bir göç oldu depremin vurduğu diğer illerde olduğu gibi. İlin yaklaşık yüzde 70-75’’i başka illere gitti. Nüfusun 1 milyon 177 bin 436 olduğunu düşünürseniz yaklaşık  750-800 bin kişi anlamına geliyor. Ancak ildeki siyasetçilerin verdiği bilgiye göre ‘dönüşler var’. (Maraş nüfusunun dağılımı: 0-17 yaş: 373.637, 0-29 yaş: 586.363, 15-64 yaş 764.905 Kaynak: Cumhurbaşkanlığı Strateji Daire Başkanlığı). Maraş, Hatay ve Osmaniye ile birlikte deprem bölgesinde yüzde 17.1 ile işsizliğin en yüksek olduğu yerlerden. (Türkiye işsizlik ortalaması yüzde 12).    

Deprem öncesinde de ilde yaşayanlar başta işsizlik ekonomi anlamında zor durumdaydı. Deprem, yaşananlar hayat şartlarındaki olumsuzluğu katladı. Depremin ilk üç günü diğer illerde olduğu gibi devlet buraya da ulaşamadı. Sonrasında barınmadan, gıdaya ulaşmaya büyük sorunlarla karşılaşıldı hala da sorunların bir kısmı duruyor.   

Sokaklarda geziyorum, yollarda kimi dükkanlarda sohbet ediyorum rastladıklarımla. Hala çadır ihtiyacından bile bahseden var. Ancak en çok duyduğum ‘Reis ne yapsın asrın felaketi bu.’  Tayyip Erdoğan’a deprem sonrası burada kısmen azalmış da olsa hala destek gözüküyor. Bunu muhalefetten konuştuğum isimler de teyit ediyor. Aynı durumu milletvekili seçimleri için söylemek mümkün değil. Geçen seçimlerde AKP’den aday olanların tamamı liste dışı kalmış. Deprem sırasında burada yoğun çalışan Ahmet Özdemir’in de dışarıda kalması biraz tepki de yaratmış.

2018 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde 738 bin 677 oy kullanıldı. Bu oyların yüzde 74.2’si Erdoğan’a, yüzde 14.9’u Muharrem İnce’ye, yüzde 8.5’i Meral Akşener’e, yüzde 1.2’si Selahattin Demirtaş’a, yzüde 1.1’i Temel Karamollaoğlu’na verildi. Milletvekilliğinde ise yüzde 58.5 oyla AKP 6, yüzde 16.3’le MHP 1 milletvekili, yüzde 9.6 ile CHP 1 milletvekili çıkardı.

İYİ Parti’nin ismi ilde sık sık anılıyor. Birinci sıra adayı avukat Ahmet Çabukel. Buradan seçilebilir. MHP’nin oyları ona yönelebilir. Alanda adını sık duyduğum başka bir isimse Muhammed Aydoğar. Yeniden Refah Partisi’nden ve özellikle yerel esnafın hayli desteğini almış gözüküyor.

CHP’nin deprem sürecinden beri ilden hemen hiç ayrılmayan ismi, ilin milletvekili Ali Öztunç yine birinci sıradan aday. Kendisiyle hem ilin genelini hem de seçim beklentilerini de konuştum.

 - Deprem sonrası Kahramanmaraş’taki son durum sizin elinizdeki verilere göre nasıl? Özellikle ilde göç eden sayısı ne kadar?  tekrar açılan dükkanlar. Bir oradan lütfen başlayın.

Nüfusumuzun yüzde 80’i depremle ayrılmıştı şehirden. Bir milyon iki yüz bin nüfusumuz vardı. Yaklaşık 200-250 bine düşmüştü bütün şehir. İlçeler de dahil olmak üzere. Ama dönüşler başladı. Çünkü gittikleri yerde kalamıyorlar insanlar. Bir, alışkanlık buraya, iki, bütün bağları burada. Üç, ne yapacaklar gittikleri yerlerde. Ne yiyecekler ne içecekler ne yapacaklar? Bir şekilde insanlar dönmeye başladı. Az hasarlı binalara yerleştiler. Ayrıca köylere daha çok gitmeye başladı vatandaş. Yani köylerdeki işte bir şekilde bağına, bahçesine, eşine, dostuna, onun evine yerleşmeye başladı ve oralarda hayatını sürdürüyor. Esnaf tabii sanayimiz, burası sanayi kenti Maraş. Yüzde 85 etkilendi sanayi. Sanayide hâlâ bir çıkış yok. Çünkü hükümet sanayiciye destek olmuyor. Sanayi kalkınmazsa, yeniden ayağa kalkmazsa şehir ayağa kalkamaz. AK Parti bunun farkında değil. Bazı sanayiciler, iş adamları ‘verin bize yeri, biz bina yapalım, işçimizi getirelim’ diyor. Ona bile izin vermiyorlar. Bazıları konteyner kent kuralım işçimiz için diyor. Ona dahi izin vermiyorlar. Şu anda o sıkıntı hat safhada gidiyor. Esnaf yüzde 70 oranında darbe yedi burada. Yavaş yavaş açmaya başladılar. Ama özellikle çarşı merkezimiz yani Trabzon Bulvarı dediğimiz, Azerbaycan caddesi, bizim çarşımız, ana çarşımız tamamen yıkıldı. Orada herhangi bir şey yok şu anda. Kapalıçarşı’mız açık oradan iş yapılmaya başlandı.

- Peki dönenler ne iş yapıyor?  Okulların durumu nedir?

Okullar bu hafta itibarıyla açıldı. Orada da bir skandal oluştu önce onu söyleyeyim. Mesela Elbistan belediyesi bir okuldaydı, okul açılınca belediye dışarı attılar belediye yok şu anda Elbistan’da. Komedi. Ne oluyor? Gelenler işsiz. Bağ, bahçe işsiz. Ya da bağında bahçesinde oturuyor adam. Daha çok tarımla ilgilenenler, çiftçiler tarlasında işte şimdi yağmur yağıyor gübre atıyor. Ama bir şekilde bekleyiş var. Bekleyiş sürüyor. Mesela öğretmenleri çağırdılar. Okullar açıldı. Öğretmenler geldi, bugün çok sayıda öğretmenden telefon geldi bana. Zorunlu tutulup buraya getirildiler. Ama kalacak yeri yok. Bu öğretmen nerede kalacak? Nerede yatıp kalkacak?

- Geçen seçimlerde cumhurbaşkanlığı için yüzde 74 oy almıştı Tayyip Erdoğan. Şimdi nasıl bir tablo görüyorsunuz siz?

Rakam söylemek doğru olmaz. Bir defa seçmeni kestirmek lazım. Şu anda şehirde bana resmi kaynakların verdiği bilgiler, yöneticilerin verdiği bilgilere göre yaklaşık 400-450 bin seçmen var. Seçmen sayımız 820 bin olmuştu depremden önce. Şu anda 750 bine düştü. Kaydını aldı 75 bin kişi. Geri kalan seçmenlerimizin 400 bin civarında burada geri kalanları yoklar. Başka şehirlerdeler. Ne olduğunu kestirmek zor. Ama şunu görüyoruz. Müthiş bir dip dalga var. Tayyip Bey’e karşı yani AK Parti’ye karşı bir tepki var. Tayyip Bey yüzde 50-55  civarında oy alabilir buradan. Ama AK Parti listesi alamaz. Çünkü AK Parti listesine çok tepki var. Birinci sıra Adana’dan geldi. Aslen Maraşlı ama Adana’da siyaset yapan birisi, Vahit Kirişçi. Dördüncü sıra adayları Ankara’dan geldi. Basın toplantısında aday tanıtımında sorduklarında ya Hatay’dan olacaktım ya Maraş’tan olacaktım Maraş denk geldi diyor. Yani seçilecek yerdeki adayların tamamının Maraş ile ilgisi yok. Bir daha gelmeyecekler seçildikten sonra. O yüzden bir milletvekili listesine tepki var.

- AKP’de geçtiğimiz dönemlerde listelerde olanlar gitti, yeni isimler geldi. Onu söylüyorsunuz değil mi?

AK Parti’nin eski vekillerinden yani mevcut vekillerinden Ahmet Özdemir var. Deprem zamanında iyi çalıştı. Başarılı vekillik yaptı. Yani Allah için ben adama haksızlık yapamam. Hakkını vermek gerekiyor. O da liste dışı kaldı. Ondan dolayı da çok tepki var. Hep dışardan geldi yani Maraş’a AK Parti dışardan adaylar gönderdi. Ceketimi göndersem kazanır diye düşünüyor Tayyip Erdoğan. İthal aday gönderdi. Ceketi Maraşlı iade edecek sayın Erdoğan’a. Yıllar önce nasıl Urfa iade ettiyse Fakıbaba meselesinde bu sefer de Maraşlı ceketi Tayyip Beye iade edecek.

- Siz de iki ittifak ortağı CHP ve İYİ Parti ayrı liste çıkarttınız. Bu nasıl etkileyecek?

İttifak ortağımızla ilgili bir şey söylemem yanlış olur. Birlikte girsek daha mantıklı bir şey olurdu ama öyle bir tercihte bulundular.

- CHP'nin durumu nasıl size göre?

Bizde kuzey- güney dengesi sağlandı yani kuzey dediğimiz Elbistan bölgesi. Böyle bir denge vardır Maraş’ta. İkinci sıra Deva Partisi’nin il başkanı İrfan Karadutlu. Kendisi saygın, tanınan bir doktor Maraş merkezde. Daha önce AK Parti’de siyaset yapıyordu. Tanınırlığı yüksektir. Muhafazakar kesimde bir karşılığı vardır. Üçüncü sırada Mehmet Bağlar isminde bir öğretmen arkadaşım var Eğitimsen'li ve bu bölgede Dulkadiroğlu bölgemizde çok tanınan saygın, beyaz yakalılar tarafından bilinen çiftçi tarafından da bilinen bir öğretmen. Dördüncü sıramızda Ejder Kaygusuz isminde bir kimyager var. Kendisi Büyükşehir belediyesinde çalışıyordu. Daha önce Dulkadiroğlu bağımsız belediye başkanı aday olduğunda yüksek oy almıştır. En ilginci, bir polis memuru var  listemizde. Hikayesi şudur. Hatırlar mısınız barolar yürüyüş yapmıştı Ankara'ya avukatlık yasasıyla ilgili. Polisle karşı karşıya gelmişlerdi. Polis müdahale etmişti. O zaman bir tweet atmıştı bu arkadaşımız. Görevdeki polis memuruyken. “Ben devletin polisiyim hükümetin polisi değilim, sarayın polisi değilim. Devletin polisi olarak da avukatı coplamak bize yakışmaz, yanlış yapılmıştır” diye bir tweet idi. Başına gelmeyen kalmamıştı. Yani soruşturma geçirdi, ihraç edildi, geri döndü mahkeme kararıyla. O polis memuru bizim sekizinci sıra adayımız şu anda.

- CHP milletvekilliğinde birden fazla aday çıkarabilir mi?

 İki çıkartacağız, ikide sıkıntı yok. İki rahat çıkartıyoruz. Üç için çalışıyoruz.

Bitirirken…

Kahramanmaraş’ta seçim sonuçlarında ilde kalanlar ile oy kullanmak için ile dönenler belirleyici olacak. Şu an Erdoğan kişisel oylarında azalma da olsa deprem felaketi de yaşansa cumhurbaşkanlığı için yüzde 55 ile 60 arasında bir oy alabilir gibi gözüküyor. Tamamen yenilenen AKP listeleri sebebiyle partinin oylarında düşüş görülebilir. CHP oy yükselterek vekil sayısını ikiye çıkarabilir. Yeniden Refah adayı sürpriz yapabilir, İYİ Parti bir vekil çıkarabilir. İlde milletvekilliği AKP 5, CHP 2, İYİ Parti 1 milletvekili olarak sonuçlanabilir.