T24 Dış Haberler
İran'da, başta ABD ve İsrail olmak üzere "düşman devletlere" yardım etmekle suçlanan vatandaşlara yönelik cezaları önemli ölçüde artıran casusluk yasasında yapılan kapsamlı değişiklikler onaylandı. Yasa, yetkililere çok çeşitli sivil faaliyetleri casusluk olarak nitelendirme konusunda benzeri görülmemiş yetkiler veriyor. Yeni yasa cezaları artırırken, casusluğu varsayılan olarak idam cezası gerektiren bir suç olarak yeniden sınıflandırıyor.
Al Monitor'un haberine göre; aktivistler ve hukuk uzmanları, değişikliklerin gerçek casusluk ile muhalefet arasındaki çizgiyi bulanıklaştırarak güvenlik kurumlarına sosyal medyada paylaşım yapmak ve protestolara katılmak gibi faaliyetleri suç sayma konusunda geniş bir takdir yetkisi verdiği konusunda uyarıyor.
İranlı yetkililer, İsrail istihbarat ağlarının İran'ın askerî ve güvenlik kurumlarının derinliklerine sızarak savunmayı zayıflattığını ve sabotajlar düzenlediğini iddia ediyor.
Yasa, "düşman devlet ve grupları” tanımlama yetkisini Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'ne verirken, İsrail tarafından İran askerî ve güvenlik kurumlarına yönlendirilen “yıkıcı ağları” tespit etme görevini İstihbarat Bakanlığı'na verdi.
Yeni yasa uyarınca, “düşman devletler” adına gerçekleştirilen her türlü “istihbarat faaliyeti, casusluk veya operasyonel eylem”, İran İslam Ceza Kanunu'na göre ölüm cezası gerektiren bir suç olarak kabul ediliyor.
Kapsam genişletildi
Yeni yasa kapsamında cezalandırılabilir eylemlerin kapsamı, önceden var olan tanımlardan çok daha geniş.
Yasa tasarısının suç saydığı faaliyetler şöyle:
-İsrail, Amerika Birleşik Devletleri veya belirlenen “düşman gruplar” ile iş birliği içinde istihbarat paylaşımı veya sabotaj.
-Düşman ağlarla bağlantılı insansız hava araçları, robotlar veya geleneksel olmayan silahların üretimi, kaçakçılığı veya kullanımı.
-Ulusal güvenliğe zararlı olduğu düşünülen siber operasyonlar.
-Casus olduğu iddia edilen kişilere finansal, lojistik veya barınma yardımı sağlamak.
-Savaş sırasında izinsiz protestolara katılmak.
-Yabancı medya veya muhalefet kuruluşlarına video görüntüleri iletmek.
-Starlink gibi lisanssız iletişim araçlarını kullanmak veya dağıtmak.
Yeni yasa cezaları artırırken, casusluğu varsayılan olarak idam cezası gerektiren bir suç olarak yeniden sınıflandırıyor.
Hukuk uzmanları endişeli
Hukuk uzmanları ve insan hakları örgütleri, İsrail-İran savaşının ardından Tahran'da artan baskı konusunda endişelerini dile getiriyor.
Haziran sonunda 57 hukukçu, tasarıyı ülkenin hukuk ve yargı sistemi için “büyük bir felaket” olarak nitelendiren açık bir mektup yayınladı. Tasarının anayasanın birçok maddesini ihlal ettiğini savunan uzmanlar, uygun bir tartışma yapılmadan aceleyle geçirildiğini savunuyor.
Eleştirenler, casusluğun mevcut yasalar altında zaten ağır cezalarla cezalandırıldığını vurguluyor.
