Kitapsever, kitapçı, kitaplık (V)

* "Cennette Kitapçı" Polare Maastricht – Maastricht (Hollanda)

Maastricht'teki 700 yıllık Dominik Kilisesinden bozma kitaplık

(https://www.archilovers.com/projects/6498/selexyz-dominicanen-bookstore-gallery?429411)

Yukarıda gördüğünüz, Dominik adlı İspanyol bir Katolik rahibin, 1214 yılında Fransa'nın Toulouse kentinde, hakim Hıristiyanlığa göre sapkın kabul edilen inanışlara sahip Albilileri ikna yoluyla yeniden dine döndürmek amacıyla kurduğu, o zamanki Papanın onaylamasıyla resmiyet kazanan, fakat zaman içinde esas amacının yanında kendine bağlı misyonerleri aracılığıyla Hıristiyanlığın dünya yüzünde yayılmasında büyük rol oynayan "Dominikan Tarikatı"na (Ordo Praedicatorum) ait, 700 yıllık ve Hollanda'da inşa edilen ilk Gotik kilise.

Tarih boyunca dört Papa çıkaran, Avrupa aydınlar sınıfı arasında geniş taraftarı olan, günümüzde hâlâ 6,000 civarı rahip ve rahibe ile dünyanın dört bir yanında faaliyetine devam eden tarikatın pek çok kilise ve manastırına "Reform" döneminde el konulmuş. Maastricht'teki bu kilise ise Vatikan ile kavgalı olduğu dönemde bizzat Napolyon Bonapart tarafından kapatılmış ve mülkiyeti devlete geçmiş. Uzun yıllar sonra özelleştirilmiş anlaşılan ki önce ambar olarak kullanılmış, sonradan bir bisiklet üreticisinin deposu olmuş ve en sonunda da Hollanda'nın "Selexyz" kitapçı zinciri tarafından satın alınarak 2006 yılında Hollandalı mimarlık bürosu "Merkx + Girod" eliyle bir kitapçıya dönüştürülmüş.

Avrupa Birliğinin mimarlık sanat ve kültürüne katkı amacıyla her yıl vermekte olan "Mies van der Rohe Ödülü"nü 2009 yılında kazanan projede, kilisenin kendi kitlesine hiçbir şekilde dokunulmadan, asimetrik olarak yerleştirilmiş iki çelik kitap katı meydana getirilmiş. Kullanılan delikli çelik levhalar sayesinde kitlede hem hafiflik sağlanmış hem de ışık geçirgenliği artırılmış.

Kilisenin dıştan görünüşü (Foto: Hermann Luyken)

Gerek yeni gerek ikinci el kitaplardan büyük bir seçkinin bulunduğu, her zaman "Dünyanın en güzel kitapçıları" listelerinde görülen kilise binasının eski koro locası şimdilerde café olarak kullanılıyor. Büyük mekânda art arda edebi söyleşiler, konferanslar, müzik etkinlikleri gerçekleştirilmekte.

(https://www.stayokay.com/en/tips/bookstore-made-in-heaven)

https://miesarch.com/work/660

* "X + Living Mimarlık"ın Çin'in çeşitli kentlerindeki gerçek ötesi "Zhongshuge" kitapçıları

Artık "Yapay Zekâ"ya ulaşılan günümüzde özellikle gençler için hiçbir şey ifade etmeyebilir ama benim neslimin ilk kez olağanüstü saydığı, "gerçek ötesi" olarak değerlendirdiği özel efektlerle karşılaştığı film Stanley Kubrick'in 1968 tarihli "2001: A Space Odyssey" filmiydi; nitekim bu sayede bir Oscar kazanmıştı. İtiraf etmeliyim ki Çin'in çeşitli kentlerinde bulunan "Zhongshuge" kitapçılarının fotoğraflarıyla ilk kez karşılaştığımda aynı "gerçek ötesi" duygusuna kapıldım. Öyle ki sırf bunları gezmek, görmek için kalkıp, ne yazık ki bugüne kadar hiç gitmediğim Çin'e gitmeyi bile düşündüm! Ayrıntılara geçmeden şuna bir bakar mısınız?

Chongqing kentindeki gerçeküstü Zhongshuge kitapçısı (https://dornob.com/zhongshuge-chongqing-the-bookstore-that-never-ends/)

Ocak 2019'da Çin'in Chongqing kentinde açılan bu kitapçının tasarımı da, "Zhongshuge" kitapçı zincirine ait diğer 10 farklı mağazada olduğu gibi Li Xiang adlı genç bir Çinli kadın mimar ve Şanghay kentinde 2011 yılında kurduğu "X+Living Mimari Tasarım" ofisi ekibinin elinden çıkma. Aşağıda fotoğrafını da verdiğim Li Xiang, mimarlık eğitimini İngiltere'nin Birmingham Kent Üniversitesinde görmüş. Perakende, eğitim, yeme-içme, ofis ve tuzim sektörlerinde bugüne kadar estetik ve stratejik tasarımda yarattıklarıyla "X+Living" neredeyse Çin'de temel mihenk taşı olma noktasına gelirken, 2015-2023 yılları arasında, yani hepi topu sekiz yılda kazandığı 36 uluslarası ödülle sanırım rekoru ele geçirmiş durumda. 

Li Xiang

Shenzhen kentindeki Zhongshuge kitapçı mağazası merdiveni

Bu kitapçı projelerinde Li Xiang, kitapların sonsuzluğunu anlatmak için kitap raflarını ve merdivenleri genellikle labirentler halinde tasarlıyor ve tavanlarda kullandığı devasa aynalarla sayılarını birkaç kez katlıyor. Bir söyleşide şöyle demiş Li Xiang: "Bu projelerde kentin enerjisini kitap mağazalarının içine taşımayı hedefledik, sokakların devamı gibi tasarladık. Bir başka açıdan bunlara kitap ormanları gibi bakabilirsiniz. Nasıl insanların yaşam için ormanların ürettiği oksijene ihtiyacı varsa, aynı şekilde bilgiye de ihtiyacı var. Bilgi ağaçları kitaplardır."

Bu arada "Zhongshuge" mağaza zincirinin de "Aradığınız ve başka hiçbir yerde bulamadığınız kitap mutlaka bizde vardır" sloganını kullandığını da belirtmeliyim.

Dujiangyan kentinde sonsuzluğa uzanan Zhongshuge kitapçısı (Foto: Fenh Shao)

Bu bölüm için son söz: Sormuşlar Li Xiang'a en büyük hayranlık duyduğu, kendine örnek aldığı mimar kimdir diye, "Zaha Hadid," demiş. Başka kim olabilirdi ki!

Ruhani bulutlar arasından geçtik, gerçek ötesi uzay görüntüleri arasında dolaşıyor gibi olduk, galiba ayağımızı yere basmanın zamanı geldi!

* "Cook & Book"ta afiyetle kitap okunur – Brüksel (Belçika)

"Atlas Obscura" yazarlarından biri, "Brüksel'deki ‘Cook & Book' kitapçı/restoran kesinlikle büyülü bir yer. Her biri "kitsch" ve "gözalıcı" tarzda döşenmiş sekiz bölümüyle neredeyse bir süpermarket büyüklüğünde," sözleriyle anlatmış bu mekânı. Seyahat kitapları bölümü bir karavanla, çizgi roman bölümü süper kahraman oyuncaklarıyla, çocuk kitapları bölümü dönüp dolaşan raylara sahip model trenler ve dev boyutlu şekerlerle, "Rock & Roll" odası plak albümleriyle, "La Cucina" adlı yemek bölümü orijinal bir Fiat 500 otomobille, güzel sanatlar bölümü farklı türde sanat eserleriyle, doğa eserleri bölümü cam bir sera ile ve nihayet İngilizce kitaplar bölümü İngitere bayrak abajurları ve İngilizvari mobilyalarla döşenmiş, ayrıca dışarı, açık havaya uzanan bir Café barı da var.

Cédric Legein ve Déborah Drion tarafından başlatılan ve şimdi sayısı ikiye çıkan bu biraz çılgın okuma ve gastronomi dünyasında kitapları satın alabilir ya da sadece raftan bir kitap alıp, bir kenara yerleşip, müzik dinleyerek sakin sakin okuyabilirsiniz.

Yemeği de yedik kitapla haşır neşir olurken, şimdi yatacak bir yer bulalım kendimize, ama kitaplı olsun!

* Book & Bed Tokyo(Kitap ve Yatak) – Tokyo, Kyoto ve diğer kentler (Japonya)

Broşürlerinde ve internet sitelerde,"Kyoto'nun ünlü geyşa mahallesi Gion'un tren istasyonundan yürüyerek birkaç dakikada ulaşılabileceğiniz..." ifadesiyle tanıtılan, "Book & Bed Tokyo", kitap raflarının arasına yerleştirilmiş hücrelerde konaklama imkânı sunuyor. Eminim sizin de ilk tepkiniz benim gibi, "Nasıl yani?" olmuştur. Bakın şöyle:

Karşıdaki lacivert perdelerin arkasındaki konaklama hücresine dikkat.

Sanırım toprakları dünyanın en yüksek metrekare değerlerine sahip Japonya'da uzun yıllardır evlerin de sadece hücreler boyutuna indiğini, öyle inşa edildiğini duyuyoruz, biliyoruz. Adına ister otel, ister hostel, ister misafirhane deyin, seyahat ederken gerçek konaklama ihtiyacınız hepi topu bir yatak değil mi? Bir de üstüne kitap kurdu iseniz? Buyrun işte çözüm; "Book & Bed", yani "Kitap & Yatak". Bunlarda sunulan yatak hücrelerine aslında "Kapsül" deniyor. Kolay anlaşılsın diye şöyle sunuyorlar:

https://www.boredpanda.com/bookstore-hostel-book-and-bed-tokyo-kyoto/?utm_source=google&utm_medium=organic&utm_campaign=organic

Önce Tokyo'da başlayan, sonra Kyoto'da açılan "Kitap & Yatak"larda konaklama ücretinin 50 ABD Doları düzeyinde tutulması sayesinde insanlar akın akın gelmeye başlayınca diğer kentler de sıraya girmiş. Her birinde günübirlik ödünç alıp okuyabileceğiniz ya da satın alabileceğiniz en az 5.000 farklı başlıklı kitap var. Tuvalet ve duşlar tertemiz, café'lerinde çay, kahve, bira, atıştırmalık bulunuyor, internet de var elbette. Tek ya da iki kişilik hücrelerde standart olarak küçük bir raf, ikili priz, okuma lambası ve kasa mevcut. Her birinin altında bavul ve ayakkabılarınızı yerleştirebileceğiniz alçak bir kat daha var.

Böylesi de var. https://www.shinjuku-guide.com/articles/other/book-and-bed-tokyo-shinjuku.html