Bir önceki yazımda hekimlerin giysileri hakkındaki değişik fikirleri anlatmaya çalışmıştım. Gelin şimdi de ameliyathaneye girelim ve orada neler olmalı veya neler oluyor bakalım.
Ameliyathane denilince birçok bölümün olduğunu hatırlayalım. Ameliyat yapılan salonların ötesinde depolar, sterilizasyon üniteleri, dinlenme odaları gibi ayrı bölümler de var.
Birinci kural, ameliyathanenin neresine girilirse girilsin dışarıda giyilen giysilerin çıkarılması. Ameliyathane giysileri giyildikten sonra ikinci adım saçları tamamen örtecek bir kep ile ağız ve burnu tamamen örtecek bir maske takılması. Ameliyathane giysileri genelde kısa kollu bir gömlek ve rahat bir pantolondan oluşur. Maske kullanımı ameliyat salonları dışında zorunlu tutulmuyor. Erkeklerde, her zaman uyulmasa da, eğer varsa sakalların da tamamen kapanması gerekiyor.
Sağlık çalışanları arasında, Türkiye’de ve dünyada, azımsanmayacak sayıda inancı gereği saçlarını ve kollarını örten kadın mevcut. Saçları örtmek için kullanılan örtülere batı dillerinde “hijab” deniliyor, gelin biz de “türban” diyelim. Aynı inanca sahip erkekler için durum kolay ama kadınlar için aynı şeyi söyleyemeyiz.
Saç işi zor değil, zira saçların zaten örtülmesi gerekiyor. Ancak, bu durumda dışarıda kullanılan türbanın ameliyathaneye sokulmaması kuralların başında geliyor. Türkiye’de ben rastlamadım ama bazı ülkelerde standart keplerden farklı, türbana benzer bir kep ameliyathane girişlerinde bulunduruluyor.
Kişinin inancına göre kolların da örtülmesi arzulanıyorsa ameliyata bizzat gireceklerin dışında bunu sağlamak da kolay. Ancak bu giysilerin de ameliyathane tarafından sağlanması gerek.
Ameliyata bizzat girecekler için saçlar değil de kollar sorun olabilir. Zira enfeksiyonların önlenmesi amacı ile ameliyata girmeden önce bu kişilerin ellerini ve dirseklere kadar kollarını antiseptik bir solüsyonla yıkamaları zorunlu.
Bu konuda hassasiyet gösterenler için rahatlatıcı bir uygulama da yıkamadan sonra giyilen ameliyat önlüklerinin uzun kollu olması.
Bu uygulamalar kuşkusuz türban kullananlar için bazı kısıtlamalar getiriyor. Bu konuda ABD’de ameliyathanede çalışan ve türban kullanan 45’i hekim, 30’u tıp öğrencisi 75 Müslüman kadın çalışanla bir anket yapılmış. (1)
Ankete katılan hekimlerin yüzde 33.3’ü, tıp öğrencilerinin ise yüzde 26.7’si ameliyathanede türbanlarını çıkardıklarını belirtmiş. Ankete katılanların yarıdan fazlası (hekimler yüzde 62.2, öğrenciler yüzde 53.3) türbanlarının üzerine ameliyat kepi giydiğini açıklamış. Aynı şekilde yarıdan fazlası da saç, boyun ve kollarının korunmasını yeterli bulmamış.
Ameliyathanelerde kurallara uymak enfeksiyon açısından son derecede önemlidir. Dışarıdan ameliyathaneye giysi girmediği gibi ameliyathanede kullanılan giysiler de dışarı çıkmamalı ve özel ortamlarda yıkanmalıdır.
Türkiye’de bu kurallara ne kadar uyuluyor diye merak edenler olabilir. Tamamen uyulmasa da ülkenin diğer alanlarına bakınca ameliyathanelerin disipline, diğer kurumlara göre, daha uyumlu olduğu söylenebilir. Yaptığımız bir çalışmada ameliyata giren hekimlerin, ameliyat öncesi antiseptik solüsyonla yıkanma sürelerine uymadığını saptamıştık. Sonrasında ise aynı hekimlerle yaptığımız ankette nasıl yıkanması gerektiğini de net bir şekilde bildikleri ortaya çıkmıştı. (2)
- Rajjoub RD, etal. Physician and Trainee Experiences with Hijab-Wear and Demonstration of a Surgical Hijab Prototype. Journal of the American College of Surgeons. 2025 May 16. doi: 10.1097/XCS.0000000000001448. 77.
- Ugurlu MU, Aktan AO. Surgeon Behavior and Knowledge on Hand Scrub and Skin Antisepsis in the Operating Room. Journal of Surgical Education 2014; 71: 241-245.
