En güzeli

İnsanların hafızalarında yer eden, aradan yıllar geçse de kolay kolay unutamadıkları güzel konuşmalar vardır. Mesela, benim için bunlardan biri lise yıllarında okuduğum Shakespeare'in ünlü Julias Ceasar isimli oyununda Mark Anthony'nin, Ceaser'ın cenaze töreninde Brutus'u doğrudan hedef almadan, harika bir ironiyle, üç dört kez, "Tabii ki Brutus onurlu bir adamdır" sözlerini tekrarlayarak halkı galeyana getirdiği konuşması. 

Bir diğeri, Ecevit'in Milli Şef İnönü'ye bayrak açtığı, 1972 yılındaki CHP kurultayında, "CHP'de hukuk mu işleyecek, buyruk mu? Buna karar vereceğiz. Daha açık söylüyorum. Vereceğiniz karar şudur: demokratik bir partinin kanunlara saygılı özgür üyeleri mi olacağız, kapıkulları mı olacağız? karar sizindir" sözleriyle biten tarihi konuşması.

Unutamadığım konuşmalardan bir başkası da İngiltere'nin ünlü Dışişleri Bakanı Sir Geoffrey Howe'a ait. İngiltere Parlamentosu Westminister esasen bir edebiyat akademisi gibidir. Orada birbirinden güzel konuşmalar yapılır. Yıllarca Başbakan Thatcher'ın siyasette sağ kolu olan Sir Geoffrey, Avrupa politikalarındaki görüş ayrılıkları nedeniyle ağır eleştiriler içeren bu konuşmasıyla, Brutus'u hatırlatırcasına Thatcher'ın 17 yıllık iktidarının sonunu hazırladı.

Geçen hafta Yunanistan'daki seçimleri kaybeden Çipras'ın istifa konuşmasının sonunda Nazım Hikmet'in bir şiirinden yaptığı alıntı, bana yine unutamadığım bir başka konuşmayı hatırlattı. Mesleğimin ilk yıllarında Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi Nezdindeki Türk Delegasyonunda görevliyken daha sonra Bakanlığımızda müsteşarlığa kadar yükselen Ertuğrul Apakan ile birlikte Dünya Sağlık Örgütü'nün toplantılarına katılırdık. Bu toplantılardan birinde Mısırlı genç bir kadın delege, dünya çocuklarının sorunlarına dikkat çeken duygu yüklü bir konuşma yaptı. Konuşmasını da Nazım Hikmet'in, "En güzel Çocuklar, henüz büyümemiş çocuklardır" sözlerini içeren şiirini okuyarak tamamladı. Salonda müthiş bir alkış tufanı koptu. O tarihte Türkiye'de 12 Eylül askeri rejimi vardı. Değil şiirlerini okumak, Nazım Hikmet'in kitaplarını bulundurmak bile suç sayılıyordu. Ertuğrul Apakan'la birbirimize baktık. Kısa bir duraksamadan sonra biz de alkışlamaya başladık.

Yunanistan'da Çipras'ın istifası

Medyamız her zamanki gibi Çipras'ın istifa ederken yaptığı konuşmada verdiği mesajları bir kenara bırakarak, "Nazımın Hikmet'in şiiriyle veda etti" diye manşetler attı. Aslında Çipras'ın Nazım Hikmet hayranlığı yeni de değil. 2015 yılında kısa bir süreliğine iktidarı bırakırken de, Nazım'ın "En güzel günler yaşanmamış günlerdir" mısralarını kullanmış.

Mühendis kökenli Çipras'ın siyasette iniş çıkışlarla dolu değişik bir yaşam öyküsü var. Politikaya, hala koridorlarında Sosyalist Enternasyonel'in çalındığı, Avrupa'nın orak çekiçli tek Marksist/Leninist Komünist Partisi saflarında başlamış. 2008 yılında başına geçtiği radikal sol ittifak anlamına gelen SYRİZA'nın yüzde 3 civarında seyreden oylarını bir yılda yüzde 4.5'a, 2015 yılında ise yüzde 36.5'a çıkarmayı başardı. Bu başarısıyla SYRİZA'yı da uzun yıllar Yunanistan solunun birinci partisi olan Papandreau'ların Pan Helenik Sosyalist Partisi'ni (PASOK) geride bırakarak iktidara taşıdı.41 yaşında başbakanlık koltuğuna oturan Çipras'ı diğer liderlerden ayıran en belirgin özelliği kravat takmaması. Sadece Yunanistan'da değil, NATO ve AB Zirvelerine katılırken de, ABD Başkanıyla görüşürken de kravat takmadı.

Chipras'ın istifa ederken yaptığı konuşmanın tarihteki unutulmayan konuşmalar arasında yer alacağını sanmıyorum. Ama üç seçim kaybedince parti başkanlığından istifa ederek gösterdiği erdemli davranış herhalde kolay kolay unutulmayacak. Umarım 12 seçim kaybettikten sonra koltuğunu bırakmayan, kamuoyu yoklamalarındaki oranların çok altında oy alarak hesap vermesi gerekirken partililerine hesap soran politikacılarımıza ders olur.

Türkiye'de neden kimse istifa etmiyor?

Galiba istifa diye bir kavram Türk insanının fıtratında yok.1950'lili yıllarda dünyaya gelenler, merhum Erbakan Hoca'nın 1968 yılında Türkiye Odalar Birliği Başkanlığı'ndan istifa etmemekte direnince valiliğin emriyle güvenlik kuvvetlerince koltuğundan yaka paça kaldırabildiğini hatırlayacaklardır. Son dönemlerde zaten Türk Dil Kurumu sözlüğündeki istifa kelimesi ,"görevden affını talep etmek" ile değiştirilmiş durumda. İstifa etmek çok ayıp ,neredeyse suç sayılacak.

SYRİZA'nın yeni lideri kim olacak?

Çipras'ın yerine geçmek isteyenler boy göstermeye başladı. Şimdilik ortada 8 aday var. İsmi geçenlerden ikisi kadın ve hepsi de 48 yaşındaki Çipras'tan daha genç. En güçlü aday da 1985 doğumlu Efi Achtsioglou. Dış politika değil ama galiba, iç politikada Yunanistan'dan öğreneceğimiz bazı dersler var.

Nazım bugün hayatta olsaydı, herhalde şiirine şöyle bir mısra da eklerdi: "En güzel politikacı, henüz mevta olmadan istifa etmesini bilendir."