Ekonomi

Devletleştirmenin maliyeti 200 milyar dolar

ABD’nin iki dev mortgage firması Fannie Mea ve Freddie Mac’in kurtarılma girişimi hükümete 200 milyar dolara mal oldu.

09 Eylül 2008 03:00

ABD’nin iki dev mortgage firması Fannie Mea ve Freddie Mac’in kurtarılma girişimi ABD hükümetine 200 milyar dolara mal oldu.

Amerika’nın iki dev mortgage şirketi Fannie Mea ve Freddie Mac’i kurtarma girişiminin 200 milyar dolara mal olması bekleniyor. Operasyon kapsamında ilk etapta iki kuruluşa el koyan devlet öncelikle bu iki şirketten 1 milyar dolar tutarında hisse alacak. 100 milyar dolara kadar çıkması beklenen bu alımlarla ABD Hazine’si hisse karşılığı nakit enjekte etmek suretiyle kuruluşların sermaye artırmasını sağlayacak. Bu yolla 5 trilyon doları aşan vadesi dolmamış kredi hacmine sahip bu iki kurum üzerinden Amerika’nın 11 trilyon dolarlık mortgage sisteminin çökmesinin önüne geçilmeye çalışılacak.

Amerikan TMSF'sinden mortgage darbesi

İkincil piyasaların kontrolü

Devletin bu müdahalesinin vergi mükelleflerine zarar vermemesi için de bazı alternatif uygulamalara yönelinecek. Şirketlerden yüzde 79.9’una kadar hisse sahibi olma hakkı bulunan devlet, dağıtılan temettünün ilk alıcısı olma hakkını da elinde bulunduracak. İki şirketten herhangi birinin zarar görmesinin sadece Amerika’da değil tüm dünyada büyük bir krize neden olacağının altını çizen ABD Hazine Bakanı Henry Paulson, bu adım ile mortgage ikincil piyasalarının da kontrolünü büyük ölçüde ele geçirmiş olacak.

Bankaların zararı artacak

Devletin Fannie Mea ve Freddie Mac’e el koyması sadece Amerika’daki bankaların değil, Asya borsalarını ve merkez bankalarını da sevindirdi. Japon Nikkei Borsası’nda 225 şirket ortalamada yüzde 3 değer kazanırken, Hong Kong’un Hang Seng Endeksi de yüzde 4.5 yükseldi. Operasyonun 1930’lu yıllardan bu yana en kötü günlerini yaşayan mortgage kredi faizlerini de aşağıya çekmesi bekleniyor. Buna karşın devlet müdahalesinin Freddie Mac ve Fannie Mea hissedarı bazı bankalar için milyarlarca dolarlık zarar yaratabileceği de öngörülüyor.

Tehdit olması engellenecek

Operasyonun bono sahiplerini, yabancı merkez bankalarını ve devlet yatırım fonlarını koruma altına alması bekleniyor. Ancak Hazine’nin adımı hâlâ Freddie Mac ve Fannie Mea’nın nasıl bir değişikliğe uğrayacağı konusunda herhangi bir ipucu vermiyor. İki şirketin yönetimleri Federal Konut Finansman Ajansı’na geçtikten sonra, hisseleri New York Borsası’nda işlem görmeyi sürdürecek. İki kurumun borç hacmi yıllar içinde düşürülerek yüzde 10’lara kadar gerileyecek. 2009 sonunda borç hacimleri ise 758 milyar doları aşamayacak. Bu yolla büyüklükleri kontrol altına alınarak ekonominin önünde tehdit olmaları ihtimalinin de önüne geçilmiş olacak. Şirketlerin yapısı hakkındaki son şekillendirmenin bir sonraki meclis tarafından ele alınması bekleniyor.

Paulson: Müdahalenin maliyeti konuttaki istikrara bağlı

Henry Paulson, Fannie Mae ve Freddie Mac’e el konulmasının maliyetini, ABD’deki konut fiyatlarındaki istikrarın belirleyeceğini söyledi. Paulson, yaptığı açıklamada, müdahalenin maliyetinin şu an itibarıyla tahmin edilemeyeceğini belirterek, konut sektöründeki fiyatların istikrara girerek, konut sektörünün eski günlerine dönmesinin ardından gerçek maliyeti nihai olarak ortaya çıkaracağını bildirdi. Paulson iki kuruluşa el konma gerekçesini şöyle özetledi: "Fannie Mae ve Freddie Mac o kadar büyük ve finans sistemimizle o kadar içiçe ki, bunlardan birinin çöküşü bile bizdeki ve bütün dünyadaki finans piyasalarında büyük karışıklığa yol açar. Şirketlerin batması Amerikan halkına ev, oto ve tüketici kredisi sağlanmasını ve iş finansını çok olumsuz etkiler. Konutta bu düzeltme bitmeden ekonomimiz ve piyasalarımız toparlanamayacak."

Kurtarma için kim ne dedi?

Jean-Claude Trichet (Avrupa Merkez Bankası Başkanı): ABD’nin Fannie Mae ve Freddie Mac’e el koyması çok önemli ve mevcut koşullar altında bunu memnuniyetle karşılıyoruz. Risklerin yeniden fiyatlanması süreci devam ediyor.

George W Bush (ABD Başkanı): Amerikalılar rahat olsun. Attığımız bu adım hem mortgage piyasalarını rahatlatacak. Hem de ekonomide büyümeyi yeniden yakalamamızı sağlayacak.

Ben Bernanke (FED Başkanı): Bu adımlar Amerika’daki konut pazarının güçlenmesine ve istikrarın gelmesine katkıda bulunacak.

Dominique Strauss-Kahn (IMF Başkanı): Bu iki kurum Amerika’daki mortgage piyasaları için merkezi önem taşıyor. Aksiyona geçilmesi hem mortgage pazarına destek olacak. Hem de ekonomik ve finansal açıdan umut verici.

ETİKETLER

haber